Baselgias, capluttas e spiritualesser da Tujetsch   
La gloria dils affons ein lur perdavons. (Prov.17, 6.)

Indroducziun
Tujetsch ha senza dubi retschiert la grazia dil cristianissem entras la casa da s. Sigisbert, la quala ha era giu quitau silsuenter per la pastoraziun dalla vallada. Da tgei temps denton la vallada ha survegniu sias empremas baselgias e sia atgna pastoraziun, ei grev da dir. Ei maunca leutier ad interim il necessari material. Segiramein han Rueras, Tschamut e Sedrun giu baul lur sanctuaris.
Igl emprem spiritual per Tujetsch vegn probabel ad esser secolocaus a Sedrun. Da leu anora ha el pastorau l’entira vallada. Aunc tard silsuenter, avon che fundar las duas caplanias da Rueras e Selva, e nua ch’il plevon haveva beinduras in ni dus gidonters cun el – aschia fuv’ei a Tujetsch 1525 in plevon, in vicari ed in primissari – vegneva tutta pastoraziun procurada da Sedrun anora.
Denton fuva tut normau. All’entschatta dil 17avel tschentaner per exempel haveva il plevon l’obligaziun da celebrar la s. messa inaga per meins en tschun capluttas e lu aunc il di da dedicaziun. A Rueras stueva il plevon vegnir mintga quendisch dis culla messa, siu gidonter duas ga per jamna. Firaus e dumengias stueva tut serender igl entir onn ora ella baselgia parochiala, priu ora la dedicaziun dallas tschun capluttas.
Nossa lavur porscha mo fragments, notizias, cunzun quei ch’appartegn l’entschatta. Sper nossas lavurs da mintgadi, essan nus sedai onns ora tutta breigia per rimnar nossas notizias. Igl ei stau ina tgeua, plascheivla occupaziun. Nus havein encuretg e rimnau nua ch’igl ei mo stau pusseivel. En particular ei quei daventau egl archiv episcopal ed egl archiv dalla pleiv. Deplorablamein entscheivan ils differents cudischs ufficials dalla pleiv pér cun 1664 ed ein concepi anzi sil cuort. Tscheu e leu perfin enqual largia. Anteriuras notizias sur battens e mortoris, ch’ins ha scadin cass giu fatg, e che havessen purschiu fetg giavischeivel material, ein buca d’anflar pli. – Las notizias biograficas dils spirituals nativs da Tujetsch han caschunau in’extensiva correspondenza.
Ils spirituals nativs da Tujetsch – natural aunc ditg buca tuts! – schein nus suandar ton sco pusseivel tenor igl onn dall’ordinaziun sacerdotala. Spirituals, dils quals nus essan buca stai segirs dil tuttafatg, schebein els seigien oriunds da Tujetsch, havein nus buca menziunau, sco per exempel: Andriu Decurtins, plevon a Sedrun 1656–1672; Barclamiu Deflorin, plevon ad Andiast 1682–1684 etc.
Ultra dils spirituals nativs ha Tujetsch giu differents spirituals, la mumma dils quals ei stada da Tujetsch e dils quals plirs ein naschi e tratgs si en Tujetsch. Aschia han giu la mumma da Tujetsch: Aporta (de Portas) Giusep Antoni da Sumvitg (mumma, Maria Catrina Venzin); Lombris pader Pieder Bruno da Sumvitg, Karthäuser ad Ittingen (Maria Monn da Zarcuns); Sachi Gion Antoni da Mustér (Castgina Macolin da Rueras); Camenisch Giusep Maria da S. Roc-Medel (Maria Catrina Lisabet Weller da Sedrun); Tuor Gion Gieri da Rabius (Onna Maria Berther da Camischolas); ils dus cusrins benedictins a St. Vincenz, America, Niesslein dr. pader Virgil (Castgina Riedi da Rueras) e Werpfer pader Robert (Tresa Riedi da Rueras); ils dus frars paders gesuits Duri e Placi Fidel Sialm da Segnas (Victoria Venzin da Rueras).
Per buc engrondir memia zun nossa lavur, essend ils cuosts da stampa aunc adina aschi gronds, havein nus stuiu serestrenscher mo sin cuortas notizias aschibein ariguard las baselgias, sco era il spiritualesser, notizias, che nus essan denton stai sespruai da dar historicamein aschi exact sco mo pusseivel. Tier tons datums san denton tgunsch errurs sesluitar, ch’ins vegli gentilmein perstgisar e curreger. Las notizias san forsa animar in u l’auter giuven cumpatriot da far cul temps pli detagliai studis sur in u l’auter sanctuari ni meriteivel spiritual dalla vallada.
Nies intent tier quella lavur ei stau da metter ensemen ina gada quei spatitschau material historic da nossa vallada e porscher quel als stimai convischins. Cun nossa lavur havein nus plinavon vuliu leventar e cultivar danovamein il spért da pietad ed engrazieivladad encunter ils perdavons, che han purtau tontas unfrendas cun baghegiar e mantener ils custeivels, bials sanctuaris; che han sacrificau ton per schar scolar lur fegls, ch’il Segner ha clamau en sia misericordia tier siu sogn survetsch; lu era per conservar adina en pia ed engrazieivla memoria tuts spirituals, che han enzacu operau e pastorau ella Val Tujetsch, che han sacrificau lur meglieras forzas dil spért e dil tgierp per il beinstar dalla vallada. Sogn Paul admonescha gie: «Seregurdei da vos superiurs, che han annunziau a vus il plaid da Diu.» (Hebr.13,7.) Possi quei spért adina semantener e crescher en nossa vallada!
Per conclusiun bien engraziament a tuts quels, ch’ein stai gideivels en mia lavur, cunzun a differents reverendissims signurs spirituals, che jeu hai stuiu mulestar beinenqualga. – Medemamein special engraziament a mes stimai reverendissims confrars e preziai amitgs dalla vallada, che han surpriu generusamein ils buca pigns cuosts per ils maletgs dalla broschura ed han aschia levgiau la publicaziun da quella. A tuts: Cordial Dieus paghi!
pader Baseli

Sedrun
El vegl «Anniversari» dalla pleiv da Tujetsch dil 15avel tschentaner, in custeivel document, stat ei scret sper il datum dils 27da zercladur 1205, che la dedicaziun dalla baselgia a Sedrun crodi sin l’emprema dumengia suenter la fiasta da s. Vigeli (26 da zercladur), ch’ei il patrun dalla baselgia.
1408, 11 da matg ei igl altar inferiur vegnius consecraus en honur dalla beatissima purschala Maria.
1490, 10 da schaner ha papa Innocens VIII incorporau la baselgia da s. Vigeli alla claustra da Mustér, che haveva senza dubi da vegl enneu la collatura.
Sur la baselgia, ch’existeva avon quella dad ussa e la quala era vegnida baghegiada probablamein all’entschatta dil 13avel tschentaner, dat il rapport dalla visitaziun episcopala da 1643 in ualti clar maletg. Ella fuva situada pli enneu encunter il Drun ed era pli pintga che la presenta. Ella formava in quadrat el liung; il chor haveva arviul, ferton ch’il plantschiu-sura dalla nav fuva plats cun aissas, sustenius da duas retschas petgas. Sco altar grond el chor steva igl altar gotic, ussa altar lateral dalla s. fossa, cun las statuas da Nossadunna, da s. Leci e s. Flurin, da s. Vigeli e s. Bistgaun. Dil maun dallas femnas sesanflava in altar da s. Bistgaun cun figuras veglias, probabel en reliev bass, che representava Jesus, che vegn prius giud la crusch. Sper quei altar steva la porta dil clutger, che fuva quel dad ussa. Dil maun dils umens sesanflava igl altar da Nossadunna dil s. rusari cun siu maletg e quels da s. Dumeni e s. Catrina da Siena. Sper quei altar steva el mir da maun sut il battisteri. Ina bufatga gallaria da lenn circumdava aschibein igl altar, sco era il battisteri.
Ultra da quels treis altars fuva amiez baselgia avon ils pass dil chor in quart altar en honur da s. Brida cun sia statua, ed in pign, bi maletg da Nossadunna, consecraus il zercladur 1630.
Ina biala scantschala, carteivlamein quella dad uss, steva da maun dallas femnas denter chor e nav. In pierti da lenn cun in carner serrava giu la baselgia. – Schebein ei hagi existiu aunc in’autra baselgia ni caplutta a Sedrun avon la sura descretta, savein nus buca dir; il datum 1205 dil vegl «Anniversari» lai sminar bein.
1691 han ins rut giu la baselgia veglia e baghiau ina nova, la presenta. U ch’ella fuva en decadenza, ni plitost periclitada dil Drun, ni forsa era memia pintga. En quellas lavurs ei in quader daus giu sin Margreta, dunna dil Giachen Gion Pieder ed ha caschunau immediat la mort ils 12 d’uost 1691.
La baselgia nova ei vegnida baghiada pèr circa 2/3 pli anora. Il clutger, ch’ei restaus quel dalla vedra, stat ussa a pèr culla porta dall’entrada, ferton ch’el steva, sco gia detg, tier la baselgia vedra enasisum visavi il teschamber. La presenta baselgia ei pli gronda ed ha tschun altars. Il present altar grond, sco era ils dus laterals da s. Brida e s. Bistgaun, ein, quei ch’appartegn la construcziun e decoraziun ina oreifra lavur dil renomau sculptur Gion Ritz, Valleis, ferton ch’il maletg dil marteri da s. Vigeli ei ina ovra dil pictur Sigisbert Frey da Mustér, finida 1703 per 100 «Landgulden».
Igl emprem batten ella baselgia nova a Sedrun ei staus ils 22 da november 1692.
1617 han ils dus ugaus da S. Vigeli, Clau Paul e giuncher Gion de Medell, schau midar il tetg da plattas dil clutger, tratg quel pli ault en péz e cuvretg cun slondas. – La tradiziun raquenta, ch’il clutger sez, in’ovra ord il 13avel tschentaner, seigi vegnius construius cun crappa da natira sco tagliada, ch’il pievel hagi purtau ord Plidettas sper Burganèz. – Il maletg da s. Gieri sil clutger ei fatgs dil pictur Felici Diogg (1762–1834), la mumma dil qual, Maria Catrina Deflorin, ei stada da Tschamut. Era in maletg da s. Cristoffel duei haver ornau pli baul il clutger.
Sin clutger pendan tschun zenns, dils quals ils treis gronds ein vegni cullai a Mustér en santeri da s. Gion igl october 1821 da G. B. Monziano da Bergamo. Ina canzun romontscha ha perpetnisau quell’ovra. Il quart zenn ei cullaus 1759 da A.K., Zug, ferton ch’il pign ei sefess 1906 e vegnius cullaus danovamein dalla firma Rüetschi ad Aarau. – Dils dus zenns pigns el clutger sur il chor ei il grond cullaus 1628 a Lindau, il pign 1759 da A.K., Zug.
1888 ei l’entira baselgia vegnida renovada tenor plan da reverendissim domvicar Dengler, Regensburg, dalla firma artistica Frars Goss, Stadtamhof-Regensburg, Baviera. Las respectivas expensas, libras unfrendas dil pievel dalla vallada, han muntau sin varga 10000.– frs.
L’orgla steva pli da vegl sin la laupia el chor sur il secund teschamber. 1805 ha Silvester Walpen, Valleis, engrondiu e translocau quella sin la laupia nova sur il portal dalla baselgia. Tier la renovaziun, da 1888 han ins engrondiu quella laupia per l’entira ladezia dalla baselgia e 1899 ha la firma Frars Maier da Feldkirch furniu ina nova orgla cun 16 registers e dus manuals.
1917 ein la baselgia sco era ils dus clutgers vegni cuvretgs cun plattas dil Valleis.
La confraternitad ni uniun da s. Giachen, ch’exista buca pli, era stada fundada 1609 dils pelegrins stai a S. Giachen en Galizia ed haveva per intent da far bien per ils commembers suenter lur mort. L’uniun era partida en quater ugadias: Sedrun, Camischolas cun Zarcuns, Rueras e Dadens igl uaul. Mintga commember pagava tenor decret da 1767 in rensch. Il rodel dils commembers vivs vegneva legius giud scantschala inaga per onn, quel dils defuncts mintga tschun onns.
La confraternitad dil s. rusari ei stada menada en baul a Sedrun ord motiv, che gia la baselgia vedra haveva in altar da Nossadunna dil s. rusari cun in’atgna ampla ed ina cassetta per las unfrendas. L’emprema dumengia dil meins vegn ei fatg ina processiun. – La confraternitad dil s.scapulier ei eregida ils18 da schaner 1703. 1908 han ils da Mustér fatg per la davosa gada lur processiun a Sedrun sin la fiasta da s. Vigeli. – Dapi 1909 celebrescha Tujetsch la fiasta da s. Vigeli cun speciala pumpa e cun processiun encunter Mira.

Plevons a Sedrun

1.

Zobel Gieri de Passeyr

(1453, 1456)

2.

Gisel Gion

(1481)

3.

Gabler pader Oswald OSB., Mustér

(1485, 1491)

4.

Calbiert (Cadalbert) pader Martin OSB., Mustér

 

5.

Martin da Set 

          - 1508

6.

Giger Gion ord la diocesa da Constanz 

1508 -

7.

Soliva Lurenz

(1522)

8.

Busch Gion

 

9.

Lucius

 

10.

de Castelberg Cristian, Mustér (avat) 

1555 - 1566

11.

Tyron Nicolaus, Trun (avat) 

1566 - 1574

12.

Andreas da Lumnezia 

1574 - 1577

13.

Cristoffel, Mustér

1577 - 1580

14.

Liem Gion, Trun (morts dalla muria)

1580 - 1584†

15.

Durig Gion, Tujetsch 

1584 - 1587

16.

Caretus (Cargiet) Bistgaun 

1587 - 1590

17.

Teodor da Italia

1590 - 1595

18.

Hool pader Gieri OSB., Mustér 

1595 - 1604

19.

Pancraci (Caplaci?) Placi, Sumvitg

1604 - 1606

20.

Nasser Giachen, Blizuna   

1606 - 1609

21.

de Castelberg Bistgaun, Mustér (avat) 

1609 - 1614

22.

de Rungs Gioder, Mustér

1614 - 1616

23.

de Rungs dr. Barclamiu, frar dil sura  

1617 - 1629

24.

Friberg Giachen, Mustér  

1629 - 1642

25.

Sgier dr. Mattias, Ruschein   

1642 - 1656

26.

Decurtins (im Hoff) dr. Andriu

1656 - 1672

27.

Sgier dr. Gion, Ruschein

1672 - 1690

28.

Jagmet Lic. Ludivic, Trun

1691 - 1716

29.

Schmed dr. Giachen, Casti

1716 - 1718

30.

Huonder Giusep, Mustér

1718 - 1730

31.

de Castelberg Gion Giachen, Mustér

1730 - 1736

32.

Biart Giachen, Sedrun 

1736 - 1749†

33.

Degonda Giachen Antoni, Rueras 

1749 - 1788

34.

Venzin Vigeli I, Rueras

1780 - 1800†

35.

Schmed Giusep  Lurenz, Rueras

1800 - 1810

36.

Hetz Giusep  Antoni, Tschamut 

1810 - 1846†

37.

Durgiai Giusep  Antoni, Mompé-Tujetsch

1846 - 1863†

38.

Desax Maurus, Acletta-Mustér

1863 - 1881†

39.

Beer Tumaisch Giusep, Gonda 

1881 - 1885

40.

Muoth Franc. Eduard, Breil

1885 - 1897

41.

Engler Gudegn, Surava 

1897 - 1922

42.

Fetz Giachen Antoni, Domat

1922 -

Caplania a Sedrun
Beinenqual plevon ha giu pli da vegl a Sedrun denteren in u l’auter gidonter, ch’el stueva denton mantener sin siu quen, forsa bein era cun agid dalla vischnaunca. La caplania da Sedrun sco tala ei vegnida fundada pér ils 4 da zercladur 1749, nua ch’il plevon da gliez temps, sur Degonda, ei staus ferm encunter.
La principala obligaziun da quei caplon fuv’all’entschatta da dar scola als affons stad ed unviern, mussar da leger e scriver; plinavon far ductrina alla giuventetgna las sondas suentermiezdi. La vischnaunca prendeva si numnadamein da lezzas uras, cun votar giu onn per onn, da far firau las sondas suentermiezdi. Dasperas haveva il caplon da far la messa marveglia firaus e dumengias e dad esser gideivels in ton ella pastoraziun. – Fuvan ils caplons meins habels da dar scola pervia dil lungatg, sche surprendeva beinduras il plevon la scola. Quei ha cuzzau entochen laics han entschiet a dar scola. Pli tard han entgins caplons da Sedrun surpriu l’aschinumnada «Scola tudestga», ord la quala la scola reala ei naschida cul temps. Il davos caplon, che ha dau scola, ei stau sur Tuor 1870/74.
Il caplon habitava dad in temps en casa parochiala, silmeins dapi 1745, nua ch’ins ha giu cumprau la presenta casa parochiala da famiglia Monn. Pér cun 1849, nua ch’ins ha baghegiau la casa da scola sin Cadruvi, ha era il caplon survegniu en quella, ella secunda alzada, sia atgna habitaziun.
Local da scola fuva primarmein la stiva da maun sura en casa parochiala, nua ch’ins sa observar aunc ozildi beinenqual noda «dil levsenn».
Tenor tradiziun sesanflava l’anteriura veglia casa dil plevon en Dulezi dador il baghetg. Il rapport dalla visitaziun episcopala da 1643 dat suandonta descripziun da quella: «La casa ei pintga e da lenn, ha ina stiva cun stivetta vitier, cuschina, dus tschalers, suren treis combras; il tetg ei buns e las finiastras ein en bien uorden; in nuegl ed in iert ein uni cun la casa.»
Il Drun era da lezzas uras mo pigns; ina atgna senda menava naven dalla casa pervenda entraviers viagiu tier la baselgia, ch’era lu in bien ton pli enneu. – La historia raquenta digl onn 1610 dad ina erupziun d’in cuolm «eruptio montis». Forsa ch’igl ei maniau cun quei il Drun, l’aua dil qual curreva pli daditg pacificamein baul suenter la spunda da Valtgeva enagiu ell’aua da Strem, sco ins encorscha aunc ussa il vau, baul sper Salins-Gonda giu. Ussa ha il Drun magliau afuns, ei serasaus e sa far canera, tema e snavur.

Caplons a Sedrun

1.

de Laurentis Giusep, Trun

1750 - 1751

2.

Monn Vigeli, Sedrun

1751 - 1754

3.

de Castelberg Gion Giachen, Mustér

1754 - 1759†

4.

Berther Giachen Antoni, Camischolas 

1759 - 1762

5.

Friberg Cristian, Trun

1762 - 1764

6.

Spazzini Pieder, Blizuna

1764 - 1765

7.

de Porta Giusep  Antoni, Sumvitg 

1766 - 1767

8.

Rothmund Gion Valentin, Mompé-Medel

1767 - 1768

9.

Tafelli Gion Battesta, Trient

1768 - 1771

10.

Föhn Giusep Antoni, Muotathal, Sviz

1771 - 1772

11.

Frossard Caspar Isidor, Valleis  

1772 - 1773

12.

Jäger Gion Battesta, Mulins-Surselva 

1773 - 1776

13.

Degonda Giachen,  St. Duri, Rueras

1776 - 1780

14.

Caminada Gion Battesta, Savognin

1780 - 1784

15.

Condrau Giachen Antoni, Rueras  

1784 - 1787

16.

Degonda Giachen Antoni, Rueras

1788 - 1802

17.

Venzin Vigeli II, Gonda 

1803 - 1806

18.

Venzin Vigeli II, Gonda (2a ga)

1807 - 1810

19.

a Spescha pader Placi O.S.B., Mustér

1812 - 1814

20.

Gieriet Gion Antoni, Rueras 

1816 - 1820†

21.

Camenisch Giusep Maria, S. Roc-Medel 

1821 - 1832

22.

Camenisch Giachen  Martin, S. Roc-Medel 

1832 - 1845

23.

Venzin Vigeli II, Gonda (3a ga) 

1845 - 1854†

24.

Venzin Vigeli III, Gonda 

1854 - 1856

25.

Monn pader Sigisbert, Buretsch-Mustér  

1857 - 1860

26.

Schuler pader Augustin O.S.B.., Mustér  

1861 - 1866

27.

Casanova Gion Antoni, Vrin 

1868 - 1870

28.

Tuor Gion Gieri, Rabius 

1870 - 1874

29.

Augustin Giachen Antoni, Alvaschein

1874 - 1878

30.

Beer Tumaisch Giusep, Gonda

1878 - 1881

31.

Berther Tumaisch Giusep, Dieni 

1881 - 1885

32.

Alig Rest Martin, Sursaissa tudestga 

1886 - 1887

33.

Macolin dr. Giachen Andriu, Rueras, la stad

1888 †

34.

Giger Giachen Antoni, Mustér

1889 - 1894

35.

Soler Flurin Antoni, Vrin  

1895 - 1901

36.

Simeon Calixt, Lonsch 

1920 - 1922

37

Rageth Lurenz, Domat  

1923

Rueras
Rueras ha scadin cass survegniu baul ina caplutta, sche buca l’emprema a Tujetsch. Quei vitg ei gie in dils pli vegls dalla vallada. Rueras sesanfla damaneivel dil casti dils nobels da Putnengia, ch’eran sesents leu gia el 13avel tschentaner. Giuncher Hans de Putnengia ei staus seregurdaus generusamein gia avon 1500 da caussas pias, senza dubi era dalla baselgia da s. Giachen. – Las principalas possessiuns dalla claustra da Mustér a Tujetsch sesanflavan entadem la val. Dasperas setenevan ils migiurs dalla claustra si a Rueras e sco tal vegn in cert mistral Martin da Rifèren (= Rueras) numnaus gia 1390. Ultra da quei stat Rueras (S. Giacomo, St. Jacob) al pei da dus pass, Cuolm d’Ursera e Rizli, che havevan pli da vegl tutt’autra muntada ch’ozildi. Che Rueras seigi denton stau pleiv avon che Sedrun, sco pader Placi a Spescha pretenda ed enquera da mussar si, savein nus buca crer.
Tier la davosa restauraziun dalla baselgia da Rueras (1893) han ins anflau encunter igl iert dil maun dadora restonzas da mirs vegls, che pon derivar dalla emprema caplutta a Rueras.
1491, ils 4 da december ha Balthasar, coadiutor digl uestg da Cuera Heinric VI, consecrau la baselgia cun treis altars.
Igl altar grond en honur da Nossadunna, digl apiestel s.Giachen maior e da s.Cristoffel; igl altar dil maun dallas femnas en honur da s. Ursula, s. Catrina, s. Turtè, s. Cecilia, s.Barla etc.; quel dil maun dils umens en honur dils 10000 s.marters etc. Il zenn grond, dalla firma Walpen, Reckingen, Valleis, porta igl onn 1790 (?), ferton ch’il zenn pign ei dedicaus a s.Giachen ed ei da 1567.
1730 han ins baghegiau ina nova, pli gronda baselgia cun treis altars ed in teschamber, ch’ei vegnida consecrada da Benedetg de Rost, uestg da Cuera, ils 9 d’october 1730. Igl altar grond ei puspei dedicaus agl apiestel s.Giachen maior ed a s.Cristoffel, ferton che quel dil maun dallas femnas ei dedicaus a Nossadunna, a s. Gion Battesta ed a s. Giusep, e quel dil maun dils umens en honur dils s. aunghels, da s. Martin e s. Benedetg. Ils altars laterals ein ornai cun las statuas dils respectivs sogns. – La dedicaziun croda sin la secunda dumengia d’october.
1744, ils 15 d’avrel ha Rueras survegniu la lubientscha da celebrar la fiasta dil Sontgilcrest mintgamai la dumengia digl otgavel. – 1744, ils 30 da zercladur ei vegniu concediu da salvar si per adina il Sontgissim, ch’ei vegnius cumpignaus en solemna processiun da Sedrun a Rueras.
Ils 30 da zercladur 1848 ei la confraternitad dil sogn ed immaculau cor da Maria vegnida eregida e cun quella caschun ha Duri Battesta Venzin da Rueras, litinent en survetsch franzos, regalau la statua dil cor da Maria, fatga tenor la statua dalla archiconfraternitad a Paris, e ch’ei vegnida tschentada sigl altar dil maun dils umens.
1892, ils 28 da matg ei la confraternitad dil sontgissim cor da Jesus vegnida fundada e la nova statua dil sontgissim cor da Jesus, dalla firma Mayer a München, ei vegnida pustada sigl altar dil maun dils umens, ferton ch’ins ha translocau la statua dil cor da Maria sigl altar dil maun dallas femnas, ch’era gia vidavon dedicaus a Nossadunna.
Las duas fiastas dil cor da Jesus e dil cor da Maria vegnan celebradas cun gronda pumpa, la davosa ils emprems onns cun priedi ordaviert.
1893 ei la baselgia vegnida restaurada gustusamein intern ed externamein da Benedetg Kopp da Oberhelfenswil, S. Gagl, ferton che Otto Holenstein da Wil, S. Gagl, ha renovau ils treis altars, mettend vitier in niev tron sur il tabernachel, treis novs antipendis e treis novas passeras.
L’orgla veglia da Toni Sachi, Mustér, era en decadenza e 1899 ei vegniu tschentau si in’orgla nova da Metzler a Favugn. Igl onn 1911 ha la baselgia survegniu in niev tetg cun tablas da stuors galvanisau.
Dapi 1893 han ins applicau varga 14 000.– frs. per la baselgia, la pli gronda part unfrendas libras dil pign vischinadi, nua che plirs vischins da Rueras ein semussai sco gronds benefacturs, ils nums dils quals ein nudai el «cudisch dalla veta».
Tier la visitaziun episcopala da 1643 han ils vischins da Rueras giu supplicau igl uestg Gion VI Flugi, ch’il gidonter dil plevon a Sedrun possi habitar sco caplon a Rueras. Quei vegn concediu aschi spert sco Rueras hagi baghegiau ina adattada casa pervenda, surlaschi in iert dasperas e che l’entrada per il caplon seigi carschida cumpetentamein.
L’emprema casa pervenda a Rueras vegn ad esser baghegiada da quei temps, ferton ch’ei vegn fatg menziun, ch’ina autra seigi vegnida baghegiada, ni probablamein mo renovada 1782. – Aschibein la baselgia, sco era la casa pervenda ein restadas intactas ellas duas grondas lavinas da 1749 e 1817.

Caplons a Rueras

1.

Defect Giachen, Sedrun 

1645 - 1677†

2.

Jagmet Ludivic, Trun  

1677 - 1685

3.

Derungs Paul, Trun   

1690 - 1691

4.

Callemberg Pieder, Schlans 

1691 - 1701†

5.

Martini Plaisch, Domat 

1701 - 1707

6.

Decurtins pader Ildefons OSB., Mustér

1708 - 1710

7.

Derungs Gelli Duri

1710 - 1712

8.

Camenisch Mathias, Trun  

1712 - 1725

9.

de Castelberg Gion Giachen, Mustér,  

1726 - 1730

10.

Biart pader Martin OSB., Mustér

1730

11.

Biart Giachen, Sedrun

1731 - 1733

12

Jagmet Flurin, Mustér 

1733 - 1734

13.

Tgetgel G. Leci Augustin, Sumvitg 

1734 - 1736

14.

de Castelberg Gion G., Mustér (secunda ga) 

1736 - 1741

15.

Degonda Giachen Antoni, Rueras   

1741 - 1749

16.

Pfister Fr. Bistgaun, Donaueschingen

1749 - 1753

17

Monn Vigeli, Sedrun  

1654 - 1762

18.

Genelin dr. Giachen Mattias, Mustér

1762

19.

Friberg Cristian, Trun

1762 - 1765

20.

Pally Giachen Antoni, Rueras    

1766 - 1771†

21.

Pally Placi, Surrein-Sumvitg   

1772

22.

Leimpach Giachen, Müstair 

1773 - 1776

23.

Schmed Giusep Lurenz, Rueras

1776 - 1783

24.

Venzin Vigeli I, Rueras 

1784 - 1788

25.

Venzin Martin Felici, Rueras 

1788 - 1789

26.

Rothmund Gion Valentin, Mompe-Medel

1789 - 1790

27.

Monn Vigeli, Sedrun (secunda ga) 

1790 - 1791†

28.

Condrau Giachen Antoni, Rueras 

1791 - 1799†

29.

Piedi pader Martin OSB., Mustér 

1799 - 1804

30.

Venzin Vigeli II, Gonda 

1806 - 1807

31.

de Castelberg Gion Rest, Rueras   

1807 - 1809

32.

Riedi Gion Evangelist, Tschamut 

1809 - 1810

33.

Venzin Vigeli II., Gonda (secunda ga)  

1810 - 1844

34.

Capeder Math. Antoni, Curaglia (matg-uost)

1844

35.

Andreoli pader Martin OSB., Mustér 

1844 - 1847

36.

Riedi Giachen Lurenz, Rueras 

1847 - 1849

37.

Beer Gion Bistgaun, Gonda   

1850 - 1853

38.

Berther pader Adalgott OSB., Mustér

1853 - 1856

39.

Venzin Vigeli III, Gonda 

1856 - 1867

40.

Soler Flurin Antoni, Vrin 

1867 - 1873

41.

Stiefenhofer Gion Giusep, Mustér 

1873 - 1875

42.

Riedi Giachen Lurenz, Rueras (secunda ga)  

1877 - 1884†

43.

Alig Rest Martin, Sursaissa tudestga 

1885 - 1886

44.

Venzin Gion Antoni, Selva

1886 -


Selva
La baselgia cun treis altars ei vegnida consecrada ils 13 da zercladur 1630 da Giusep Mohr, uestg da Cuera ed ei dedicada a s. Gion evangelist, s. Paul e s. Valentin. Dedicaziun emprema dumengia da fenadur. 1785, ils 15 d’october ei igl entir vitg da Selva barschaus giu ed era la baselgia cun siu tuchiez ei daventada l’unfrenda dallas flommas. Il zenn grond ei vegnius cullaus 1788, il pign 1828, omisdus dalla firma Walpen a Reckingen, Valleis. Il zenn grond da 1788 cun sia ruosna ei sefess Nadalnotg 1908 ed ei vegnius cullaus danovamein
1909 dalla firma Rüetschi, Aarau. Cun quella caschun han ins mess il zenn pign da Selva a Sutcrestas e priu naven leu il zenn grond e translocau quel a Selva, aschia ch’ins ha ussa a Selva in zenn da 1865 e l’auter da 1909 cun oreifra sonanza, ferton ch’ils dus zenns a Sutcrestas ein ussa da 1828 e 1865 e tunan meins emperneivel. 1842, ils 11 d’october ei vegniu lubiu da salvar si per adina il Sontgissim a Selva. 1901 ei la baselgia vegnida renovada dadens e dadora ed ha survegniu in’orgla. – 1917 ei il tetg dalla baselgia vegnius cuvretgs cun plattas dil Valleis.
Tier la visitaziun episcopala da 1658 han ils vischins dadens igl uaul fatg pass tier monsignur uestg per puder obtener in beneficiat a Selva. Stau mess ensemen in commensurau fondo per tal beneficiat, ha uestg Duri VI de Mont approbau la caussa entras document dils 13 da mars 1666, nua che landrehter Conradin de Medell, Sedrun, ei staus seprius en zun fetg per tal benefeci. (Autras notizias mira: «Selva avon 100onns».)

Caplons a Selva

1.

Callemberg Pieder, Schlans (?) 

1664 - 1681

2.

Valaulta Plaisch, Pigniu 

1681 - 1684

3.

Toscanus Antoni

1692 - 1693

4.

Derungs Paul, Trun   

1693 - 1700

5.

Alig Nicolaus, Sursaissa tudestga 

1701 - 1708

6.

Zegg Gion Francestg, Müstair 

1708 - 1709

7.

Decurtins pader Ildefons OSB., Mustér

1710 - 1715

8.

Torson Giusep  Nicolaus  

1715

9.

Rothmund pader Sigisbert OSB., Mustér

1716 - 1718

10.

Bischoff pader Baseli OSB., Mustér

1719 - 1726

11.

Silvester Gion, Sursaissa rom. 

1726 - 1728

12.

Freyer Flurin, Breil 

1729 - 1733

13.

Biart Giachen, Sedrun 

1733 - 1736

14.

Friberg Cristian, Trun

1738 - 1744

15.

Pfister Fr. Bistgaun, Donaueschingen 

1744 - 1752

16.

de Castelberg Gion Giachen, Mustér 

1752 - 1754

17.

Peder Gion, Tschamut  

1754 - 1759

18.

Monn Vincens Martin, Sumvitg  

1759 - 1761

19.

Genelin Placi, Mustér   

1761 - 1762

20.

Berther Giachen Antoni, Camischolas 

1762 - 1765†

21.

Genelin dr. Giachen Mathias, Mustér

1765 - 1766

22.

Leimpach Giachen, Mustair 

1766 - 1772

23.

Föhn Giusep Antoni, Muotathal, Sviz 

1772 - 1777

24.

Jäger Leci, Mulins-Sursaissa 

1777 - 1785

25.

Nager pader Maurus OSB., Mustér

1785 - 1790

26.

Cabrin Pieder Antoni, Falera  

1790 - 1791

27.

Rohrer Nicolaus, Sachseln, Sur-Uaul  

1791 - 1792

28.

Arnold Giusep Maria, Spiringen, Uri 

1792 - 1793

29.

Weller Pieder Fidel, Sedrun 

1793 - 1809

30.

a Spescha pader Placi OSB., Mustér  

1809 - 1812

31.

Weller Pieder Fidel, Sedrun (secunda ga)  

1812 - 1818†

32.

Deplaz Gion Giusep, Selva    

1818 - 1859†

33.

Monn pader Sigisbert, Buretsch-Mustér 

1860 - 1864

34.

Dosch Gion Geri, Tinizun 

1864 - 1866

35.

Macolin dr. Giachen Andriu, Rueras  

1866 - 1886

36.

Sidler Francestg, Küssnacht, Sviz 

1891 - 1893

37.

Muoth Franc. Eduard, Breil    

1897 - 1905

38.

Elvedi Murezi, Cumbel  

1906

Tschamut
La caplutta, dedicada a s. Clau ed a s. Bistgaun, stat dador il vitg ed ei fetg veglia. Probabel ha la claustra da Mustér baghegiau quella, havend ella leu ed el contuorn pli baul differentas possessiuns ed alps. Tschamut che ha giu entochen neu encunter miez dil 20avel tschentaner ses agens dretgs e regress e che ha dertgau pervia da quels cun la vischnaunca, vegn ad esser stau all’entschatta in hospezi, nua che viandonts, mond e vegnend sul «Krispaltenberg» (Cuolm d’Ursera), anflavan albiert. Il clutger dalla caplutta ei baghegiaus osum il gebel sur la fatschada, semegliond als hospezis sur il Lucmagn. Primarmein sesanflava la porta ella fatschada, ussa stat quella da maun sut encunter il stradun. Chor e teschamber ein vegni baghegiai pli tard.
Ils dus zenns han negin datum e paran dad esser dall’entschatta dil 15avel tschentaner. Ina massiva ura da fier dat e repeta. Il maletg digl altar porta la suttascripziun: «Johan Christoph Guser M. 1679». Sigl arviul dil chor stat il maletg dalla sontgissima Trinitad, che duei esser maliaus da Diogg, bab dil renomau pictur. Il plantschiu-sura ei plats, fatgs cun aissas, che cuntegn differents, interessants turniclems. La dedicaziun croda sin l’emprema dumengia da settember. Igl onn 1922 ha la caplutta survegniu in niev tetg da stuors.

Sutcrestas
La caplutta, unida dasperas sut il medem tetg cun ina habitaziun per il caplon ed ina stiva da scola, che vegnan denton ussa buca duvradas pli, ei baghegiada 1853 ed ei dedicada a Nossadunna digl agid. Sur Deplaz, caplon da Selva da 1818 – 1859, ha zun gronds merets per quest sanctuari, ch’ei vegnius eregius cun las casas dasperas, ch’ein denton ussa puspei transportadas naven, per haver temps d’unviern in refugi avon las lavinas. Ils dus zenns ein vegni cullai 1865 dalla firma Giachen Keller, Turitg. La usitada processiun dallas sondas temps da stad vegn dapi 1854 fatga a Sutcrestas, enstagl a Tschamut. «Nossadunna digl agid» a Sutcrestas ei in liug da pelegrinadi, che vegn frequentaus savens temps da stad aschibein dils habitonts dalla vallada, sco era dad jasters. – (Dapli mira: Selva avon 100 onns.)

Sontga Brida
1736, ils 12 da zercladur ha Giusep Benedetg de Rost, uestg da Cuera, dau la lubientscha als vischins da Selva e Tschamut da baghegiar la caplutta en honur da s. Brida. Entras brev dils 27 da matg 1737 ein ils vischins dadens igl uaul s’obligai visavi igl uestg da mantener quella. Il clutger stat era osum il gebel sul portal sco a Tschamut e Selva, e porta in zenn digl onn 1741 cun l’inscripziun: «Ave Maria, gratia plena, Dominus tecum.» Il maletg digl altar, s. Brida, ha pictur J. C. Brandenberg fatg 1738. (Dapli mira: Selva avon 100 onns.)

Giuv
Sper entgins clavaus, tut bandunada stat sigl ault dalla Rufna la caplutta da s. Bistgaun, che porta in zenn digl onn1780 cun l’inscripziun: «Sancta Maria, ora pro nobis.» Quei zenn deriva dalla firma Giusep Bonifaz Walpen da Reckingen, Valleis. Il vitget, che dumbrava aunc 1768 tschun fiugs cun 22 persunas e nua ch’ei steva aunc all’entschatta dil tschentaner vargau quater casas, exista buca pli. La davosa casa, che steva dadens il baghetg da frars Cavegn, Rueras, ei vegnida transportada a Tschamut. La lavina da 1836, la sera dils 25da december, ha giu fatg negin donn alla caplutta. (Dapli mira: Sas era nua Giuv ei?)

Zarcuns
La baselgia ei baghiada 1622 en quei liug, nua che Nossadunna ei tenor la legenda cumparida ils 8 da schaner 1622 al pietus Gionet (Beer) da Giuv, sco il maletg sigl arviul dalla baselgia indichescha. Igl altar grond ei vegnius consecraus ils 13 da zercladur 1630 da Giusep Moor, uestg da Cuera, en honur da Nossadunna dalla neiv, da s. Maria Madleina e da s. Marta, ferton che la baselgia sezza ei consecrada ils 8 da fenadur 1672 da Duri VI de Mont, uestg da Cuera. Dil maun dils umens sesanfla in altar en honur dil sontgissim num da Jesus, e dil maun dallas femnas in en honur da Nossadunna, il qual, senza dubi, la nobla famiglia de Florin da Camischolas ha fundau 1679, sco las figuras, la arma e l’inscripziun sil maletg digl altar dattan d’entellir. – La dedicaziun croda silla dumengia suenter la fiasta dil s. scapulier.
1750 e 1775 ei vegniu concediu differents perduns per questa baselgia.
1763 ha Barclamiu Broder de Castelberg maliau ora l’entira baselgia.
1788 han ils vischins da Zarcuns procurau per dus zenns novs, cullai dad Anton Brandenberg da Zug ed han supplicau monsignur avat da Mustér da vuler benedir quels.
Ils 16 da fenadur 1887 ei la confraternitad da Nossadunna dil sontgissim cor vegnida eregida en quest sanctuari.
1882/84 ei la baselgia vegnida renovada; igl ei vegniu frestgentau ils maletgs digl arviul, cementau il plantschiu, fatg novs bauns ed ina porta nova; 1910 tetg da stuors. 1914 ei vegniu fatg ina nova suschna avon baselgia e menau la via davostiervi.
Da s. Placi entochen la fiasta dil s. rusari vegn ei fatg mintga sonda da Sedrun e da Rueras anora circa allas 6 ½ ina processiun a Zarcuns, nua ch’ei vegn celebrau la s. messa, cantau las veglias canzuns romontschas accumpignadas dad ina pintga orgla, e nua ch’ei vegn rugau per ina buna raccolta, principalmein, che Niessegner laschi sin la pussenta intercessiun da Nossadunna madirar il graun. Suandontas veglias processiuns dalla pleiv da Tujetsch ein vegnidas fatgas per la davosa gada: la vigelgia da s. Gion Battesta a Segnas 1904, da s. Gieri a Mustér 1907, da s. Martin a Mustér 1907, da s. Pieder e s. Paul a Tschamut 1911. Persuenter vegn ei fatg ussa sin quels dis da Sedrun anora ina processiun a Zarcuns.

Camischolas
La caplutta ei dedicada a s. Onna e posseda in custeivel altar gotic da 1517. Supponiu, ch’igl altar seigi vegnius fatgs direct per la caplutta da s.Onna, astgan ins concluder, che l’emprema caplutta a Camischolas seigi vegnida baghegiada entuorn 1515. Ina nova, probabel in tec pli gronda, ei vegnida construida 1655 e consecrada ils 4 da settember 1656 da Gion VI Flugi, uestg da Cuera. – Dedicaziun emprema dumengia d’uost.
1822, ils 11 da fenadur ei igl entir vitg Camischolas cun la caplutta barschaus giu. Cun las differentas figuras digl altar gotic, ch’ins ha giu spindrau tiel barschament, ei il present altar vegnius construius digl artist Theodor Schnell da Ravensburg e tschentaus si all’entschatta d’avrel 1916. 1899/1900 ei la caplutta vegnida renovada dadens e dadora; 1917 ha ella survegniu in tetg niev cun plattas ord il Valleis.
Ils dus zenns ein cullai 1826 e derivan dalla firma Joseph Walpen da Reckingen, Valleis. 1922 ei il zenn pign sefess. Per obtener in pli bi e harmonic tuchiez (Gs. B.) han ins cun quella caschun schau cullar omisdus zenns danovamein e quei empau pli gronds, il qual ei daventau 1923 dalla firma Guglielm Egger a Staad, S. Gagl. La solemnitad dalla benedicziun da quels zenns novs ei stada ils 23 d’october 1923 suentermiezdi, nua che plevon Gion Antoni Fetz ha era silsuenter benediu en la casa da scola leu speras, ch’era vegnida restaurada danovamein. (Dapli mira: A Camischolas.)

Bugnei
1774 ha Giusep Benedetg de Rost, uestg da Cuera, consecrau la caplutta en honur da s. Giusep. Ils 17 da mars 1775 ha la caplutta retschiert ina brev d’indulgenza entras cardinal de Comitibus. Dedicaziun mintgamai la davosa dumengia da settember. Il zenn pign ei cullaus 1816, il grond 1843 dalla firma Theus a Favugn. – 1903 ei la caplutta vegnida restaurada, nua ch’igl arviul dad aissas ei vegnius remplazzaus cun in da gep.

Surrein
Cun brev dils 11 da november 1679 ha Duri VI de Mont, uestg da Cuera, recumandau la collecta, che vegni tratga si per saver pagar las spesas dalla caplutta da s. Antoni da Padua, baghiada 1679. Ils vischins da Surrein, Foppas e Nacla s’obligheschan visavi igl uestg entras ina brev dils 10 da zercladur 1683 da mantener la caplutta, ch’ei vegnida consecrada ils 20 da zercladur 1683 da Duri VI de Mont, uestg da Cuera. La dedicaziun croda sin la dumengia suenter Anceinza. Il zenn grond ei cullaus 1775, ferton ch’il zenn pign ha negin datum ed ei bia pli vegls. 1906 ei la caplutta vegnida renovada dadens e dadora ed ha aunc survegniu vitier in pierti cun aissas. 1917 ei la caplutta vegnida cuvretga cun plattas ord il Valleis.
Tier Surrein-Foppas udevan pli daditg ils dus uclauns Nacla e Cadanal, ch’ein ussa svani totalmein. Quels dus uclauns havevan aunc 1768 ensemen quater fiugs cun 18 persunas. 1768 dumbrava Foppas sis fiugs cun 19 persunas, Surrein siat fiugs cun 35 persunas. Il di da s. Antoni, ils 13 da zercladur, vegn ei fatg da Sedrun e da Rueras anora ina processiun a Surrein, la quala duei remplazzar ensemen cun quella da s. Pieder e s. Paul a Tschamut, la veglia processiun sil S. Gottard, che vegneva fatga il di avon s. Pieder e s. Paul e cuzzava dus dis, e nua che mintga famiglia stueva tarmetter in representant sut peina dad in rensch. – La caplutta da s.Antoni sesanfla osum in precipezi, che seslucca adina pli e pli, e sa perquei vegnir cul temps en grond prighel.

Cavorgia
La caplutta ei dedicada a s. Leci e vegn ad esser ord il 16avel tschentaner. Negliu havein nus anflau notizias, che havessen indicau l’entschatta da sia existenza. Dils dus zenns ha il pli vegl negin datum, ferton che l’auter ei digl onn 1609. La dedicaziun croda sin l’emprema dumengia suenter la naschientscha da Nossadunna, Num da Maria. Pli da vegl mava la communicaziun denter Tujetsch -Medel -Lucmagn per la pli gronda part tras Cavorgia -Plaun S. Leci. Igl uclaun Cavorgia-sura, sin territori da Mustér, che haveva aunc 1768 treis fiugs cun 12 persunas e ch’ei dapi 1867 svanius totalmein, udeva tier Cavorgia.
S.Leci ha teniu bein casa ed ha acquistau cul temps in pulit fondo, cun il qual el ha susteniu pliras gadas generusamein baselgias, pervendas e scolas dalla vallada. Aschia denter auter 1731 cun 250 renschs per gidar a baghegiar la baselgia da Rueras. Persuenter ha il caplon da Rueras l’obligaziun dad ir 12 ga per onn culla messa a S. Leci, denton ei l’applicaziun libra. Ferton ch’il pierti ei vegnius baghegiaus vitier circa 1880, han ins renovau la caplutta dadens e dadora 1908 e fatg en in plantschiu cun plattas da cement. 1911 ei vegniu construiu in tetg cun stuors galvanisau. Ella caplutta sesanfla ina biala statua dalla Immaculata, che sculptur Josef Berther da Rueras (Regensburg), morts ad Augsburg sco Oberbauführer a. D. ils 20 da zercladur 1923, ha giu tagliau ora per la baselgia parochiala e ch’ei vegnida translocada a Cavorgia.

Caplutta a Flurin-sura
In document dils 10 da november 1368 (renovaus ufficialmein igl 1. da zercladur 1664 ed ils 28 da november 1834), che sesanfla en mauns da Vigeli Riedi da Zarcuns, tractescha ina dispeta denter vischins da Flurin-sura, Flurin-sut e Camischolas-sura pervia da dretgs vid l’aua da Londadusa. Entras questa scartira eis ei vegniu renconuschiu e decidiu, che tala aua hagi da cuorer a Flurin-sura «dadora la baselgia giu» ed hagi da survir allas casas ton a Flurin-sura, sco a Flurin-sut.
Ord tala decisiun san ins concluder, ch’ei existevi pli baul ina caplutta a Flurin-sura, probabel dadora ils baghetgs da Flurin-dadora, dalla quala ins ha denton anflau entochen ussa negins fastitgs e ch’ins sa era buc a tgei sogn ni sontga ella fuva dedicada.

Sontgets
Sontget dils mats a Gonda
Il sontget dils mats sesanfla sper la punt a Sedrun, giudem Gonda. El representa Niessegner vid la crusch e porta sin la fatschada l’inscripziun «Ecce homo». Il present sontget ei baghegiaus 1864 sin sulom, che famiglia Martin Beer, Gonda, ha giu regalau. Da vegl enneu existeva cheu in tec plinengiu in sontget fatg sin petgas e tabliaus cun aissas, che ha denton stuiu ceder vegnend il stradun sull’Alpsu baghiaus. Dad in temps serimnava la cumpignia da mats avon quei sontget per rugalar mintgamai lur fatschentas, sco per exempel metter capitani, reparter las bandieras per las fiastas etc. Il sontget auda alla cumpignia da mats, che ha baghiau e mantegn el. Per quei intent vegn ei priu si mintg’onn la fiasta da Sontgilcrest in’unfrenda denter la cumpignia da mats. 1909 han ins enrihiu el cun in niev garter da fier; 1911 renovau el. Pli daditg vegnev’ei era schau arder glisch en quei sontget ils davos dis dalla jamna sontga.

Sontget dils gedius a Sedrun
Odem il vitg Sedrun sper il stradun sesanfla il sontget dils gedius. El cuntegn quater figuras da lenn en grondezia da persuna, che representan la IV. staziun dalla via dalla crusch, nua che Nossadunna entaupa siu sogn fegl.
Statalter Gion Antoni Curschellas, il «Nisler vegl» da Bugnei, era staus ius in onn cun statalter Sep Antoni Caviezel da Sedrun a Nossadunnaun. Sin lur pelegrinadi han els giu viu, mond sur il Hacken, in sontget, che representava il sura misteri e che ha fatg gronda impressiun sin els. Els ein seschai giu da schar far in medem a Tujetsch. Stai returnai a casa ei sculptur Gion Battesta Andreoli da Mustér vegnius tarmess en quei liug per studiar quellas figuras e lu far in semegliont. Denton ei Caviezel morts (25 da settember 1836) e statalter Curschellas ha pagau persuls ils cuosts per il sontget ed ei era s’obligaus da mantener quel.
Havend Andreoli giu finiu sia lavur tenor ils models, che sesanflan aunc ozildi a Mustér el caplut a Sontget, ein las figuras vegnidas transportadas a Sedrun e tschentadas ad interim en casa dil plevon. (Da cheu deriva forsa il num «stiva dils gedius», la stiva da maun sura, nua ch’il caplon ni era il plevon devan pli baul scola.)
Venderdis Sogn – 1837, sche nus sbagliein buc – ei vegniu arranschau ina gronda processiun; las statuas ein vegnidas purtadas naven dalla casa pervenda tiel sontget, il qual ei vegnius benedius en e surdaus alla publica devoziun. Pli tard ha Tumaisch Curschellas da Bugnei, sutnevs da statalter Curschellas, giu quitau per quei sontget, e cun 1923 han frars Soliva, Gonda, surpriu il manteniment da quel. Ins patratga ussa d’engrondir e restaurar quei interessant sontget.

Sontget da Nossadunna a Cavorgia
Amiez il vitg Cavorgia stat in sontget, che famiglia Jacomet da leu ha baghiau circa alla fin dil 18avel tschentaner, sco la tradiziun raquenta ord motiv, che tala lètg haveva giu dus affons morts senza batten e lu empermess da baghegiar in sontget cun ina statua da Nossadunna dallas dolurs. Silsuenter seigien ils auters affons arrivai tier il s. batten. Il sontget vegn mantenius dils artavels ni dil possessur dalla casa da famiglia Jacomet.

Sontget a Dieni
In pign sontget sesanfla a Dieni, che Duri Battesta Berther da Dieni ha schau construir circa 1875. La crusch fier steva gia avon leu en memoria da Giusep Maria Peder da Rueras, ch’ei vegnius pella veta en in squatsch lavina en Val Giuv sut il Draus ils 23 da matg 1843 cun far nitschuns. – Ina crusch lenn, che stat medemamein en quei sontget, ei ina memoria da Giachen Fidel Maria Cavegn da Rueras, disgraziaus ils 12 da settember 1872 en Val Giuv cun cavar cristallas. Las duas pintgas statuas da s. Giusep e s. Vendelin han Vigeli Giusep Berther da Dieni e sia sora Maria Turtè tschentau, ils quals han era quitau per il manteniment.

Sontget a Camischolas
In tschunavel sontget steva pli da vegl entadem il vitg Camischolas da maun sura, nua ch’ins numna aunc ussa il «prau sontget». Forsa ch’il buf d’ina lavina giud il Pegn dil Tgapi ha ruinau el ina gada. Vegnend il stradun sull’Alpsu construius 1864 ei il sontget svanius totalmein. La pintga statua da Nossadunna, che ornava quel, ha statalter Gion Andriu Berther spindrau e tschentau quella el mir da sia casa a Camischolas.

Spirituals nativs da Tujetsch
1. de Pontaninga Pieder,
avat OSB a Mustér, ord la nobla e reha famiglia, che habitava il casti Putnengia sper Dieni. El ei serendius ella claustra da Mustér tiels studis, nua ch’el ha priu il habit. Leu eis el daventaus pader custos e 1402 vegnius eligius avat. Sco tal ha el giu bien quitau per la disciplina ed economia dalla claustra ed ha pagau giu beingleiti ils gronds deivets, ch’ins haveva stuiu far si muort il horribel barschament da 1387. El ha manteniu e consolidau las bunas relaziuns cun ils pievels vischinonts dalla Val Blegno (13 da fenadur 1406) e dad Altdorf, nua ch’el ha acquistau in casti cun tuor e curtins (8 da settember 1407), e nua ch’ins ha honorau el cun il dretg da burgheis. A Ruma gudev’el gronda simpatia, aschia che papa Bonifaci IX ed Innocenz VII han incaricau avat Pieder cun differentas fatschentas ufficialas. Avat Pieder ei staus stimaus dils imperaturs Ruprecht e Sigismund, che havevan lur agen interess politic, che la claustra prosperassi.
Alla fin digl onn 1414 ei avat Pieder serendius cun uestg Hermann II da Cuera sil cussegl ecumenic a Constanz, dil qual el ei returnaus suenter in onn. Staus finius quei cussegl 1418, sin il qual Martin V ei vegnius eligius sco papa, ei avat Pieder puspei serendius a Constanz, nua che tuts dretgs e privilegis dalla claustra da Mustér ein vegni ratificai dil papa entras la bulla da 1418.
Avat Pieder ha baghegiau danovamein la baselgia da Nossadunna e da s.Pieder, sco era la maiestusa tuor da s. Placi, las restonzas dalla quala ein stadas semantenidas entochen 1848. Las duas baselgias, da Nossadunna e da s. Pieder, ein vegnidas consecradas 1423 da Guglielm V da Raron, uestg da Sion, Valleis. – 1421 ha avat Pieder baghegiau e dotau la baselgia da s. Gada per urbir ora protecziun encunter il fiug e forsa era per levgiar la pastoraziun per Tujetsch e Medel.
1424, ils 16 da mars, ha avat Pieder, capend las relaziuns ed ils basegns dil temps, fundau en uniun cun ils nobels ed il pievel la Ligia Grischa a Trun. El vegn numnaus perquei cun raschun il bab dalla patria, promotur dalla libertad ed autur dalla Ligia Grischa. – Niev cuntract culla Val d’Ursera ils 8 da fevrer 1425. In document da 1426 raquenta dallas bunas relaziuns denter la claustra da Mustér ed il cont Filipp Maria da Milaun. – Plein merets per la claustra e per la patria ei avat Pieder morts ils 17 da december 1438.
2. de Pontaninga Gion, plevon a Mustér entochen 1409, nua ch’el ei morts quei onn. El vegn ad esser staus in tierparent dad avat Pieder de Pontaninga.
3. Durig Gion da Tujetsch. Staus plevon a Sedrun 1584 –1587.
4. Catani Antoni Maria
«ex Daveggio-Tawetsch». Plevon Gedeon Furrer ad Erstfeld fa menziun da tal spiritual en sia scartira: «Die Gnadenkapelle unserer lieben Frau in Jagdmatt zu Erstfeld» (XII. Histor. Neujahrsblatt) e di pag. 60, che sur Catani seigi staus il tschunavel caplon dalla sura caplutta 162? – La famiglia Catani seigi setratga pli tard ad Engelberg.
5. Beer Martin «ex Tafetsch»; naschius 1597(?); studiau a Lucerna tier ils gesuits, nua ch’el ha retschiert sin recamondaziun dil mistral e cussegl dalla Cadi «paun e buglia el spital» da leu. Da 1614–1700 han plirs giuvens dalla Cadi studiau aschia a Lucerna. Daventaus spiritual ils 21 d’october 1622. Il patrimoni da 1000 renschs «bona moneta» ha Gion Oliva, cavalier dalla s.fossa, da Tujetsch giu prestau. Pader Placi a Spescha scriva: «1623 ei stau a Trun in caplon Martin Beer, dils perdavons dil qual il present signur seckelmeister Hans Gieri Beer deriva. Silsuenter plevon a Falera, nua ch’el ei morts e satraus 1624.»
6. Defect Giachen, Sedrun. Retschiert il subdiaconat ils 24 da settember 1639 «Jacobus da Fecht, Tavetschensis, ad propria bona sita in Surdrun». Sacerdot ils 3 da mars 1640. Primissari a Sedrun 1640–1645 (?); caplon a Rueras 1645–1677. – El ei staus igl emprem caplon sesents a Rueras, nua ch’el ei morts ils 23 d’uost 1677 e satraus a Sedrun en santeri.
7. de Medell Adalbert II, avat OSB a Mustér. El ei naschius 1628 a Sedrun e fuva frar da landrehter Conradin de Medell († 1691). Ha studiau tschun onns a Ruma el collegi dalla Propaganda, nua ch’el ha doctorau ella filosofia e teologia; ordinaus leu ils 16 da zercladur 1651. Eligius avat egl emprem scrutini ils 30 da fenadur 1655. Nunzi Frideric Borromeo ha cun caschun dalla benedicziun dad avat Adalbert a Cuera, ils 29 da settember 1655, exprimiu il giavisch da vuler metter 18 vischnauncas dalla Surselva, ch’eran stadas incorporadas pli daditg alla claustra, sut la giurisdicziun digl avat, cun la cundiziun, ch’el paghi agl uestg da Cuera 2000 renschs en aur per levgiar ils deivets digl uestgiu, sco uestg Gion VI Flugi ei era staus cuntents. Avat Adalbert, che haveva ni giavischau ni giu encuretg quei, ha corrispundiu e persuenter era aunc retschiert la cumpleina exempziun dalla claustra. Quella caussa ha purtau grondas difficultads denter igl uestgiu e la claustra. Finalmein ha papa Alexander VII, sut datum dils 11 da schaner 1660, fatg fin e tschentau danovamein las 18 vischnauncas sut igl uestg. La claustra ha survegniu mo 800 renschs anavos, mo ei restada vinavon exempta. (Pli bia mira: Il Cumin dalla Cadi da 1656. Mustér 1911.) – Ina liunga controversa denter uestg e la claustra ha l’aschinumnada «fatschenta» da Sumvitg (1681–87) pervia dalla pastoraziun da paders giu caschunau. Sut Adalbert II ei l’imposanta claustra dad ussa vegnida baghegiada tenor il plan, atgnamein mo per part, che frater Caspar Moosbrugger da Nossadunnaun ha giu fatg. La gronda baselgia claustrala ha el giu entschiet a baghegiar. 1658 ha avat Adalbert II eregiu la confraternitad dil s.scapulier en baselgia da Nossadunna. 1665 ha Adalbert II cumprau «Salaplauna-sut» e 1666 «Valdauna», che udevan a mistral Barclamiu Baliel. – 1675 ei il «Hof» a Trun vegnius baghegiaus. – Sut il regiment dad Adalbert II ei vegniu mess neu 1689 ina stampa a Nossadunna dalla Glisch, Trun, la quala ei denton vegnida translocada gia 1690 en claustra. Sper la disertaziun da doctor «De Deo Trino et Uno», ch’ei vegnida stampada a Ruma 1655, ha Adalbert II elaborau in cudisch da meditaziuns en romontsch, sco era entginas pintgas scartiras sur la historia dalla claustra, ch’ein denton idas a piarder. Adalbert II, bein il pli meriteivel avat, che la claustra ha giu enzacuras, ei morts ils 11 da fevrer 1696 ella vegliadetgna da 68 onns suenter haver regiu 41 onn sco avat. El ei satraus en baselgia da Nossadunna.
8. de Florin Gallus (Martin), avat OSB a Mustér, (Duri...), Camischolas; naschius 1663; profess 1680; sacerdot 1687. – Plevon a Pigniu 1703–1705; econom claustral; decan 1715. – Eligius avat ils 29 d’october 1716 e benedius sco tal dil nunzi Carraciolo quei onn igl 1. da november. Sco avat ha el buca mo pagau giu ils gronds deivets, caschunai da ses dus antecessurs cun baghegiar la claustra e la baselgia gronda, la quala el ha baghegiau ora e decorau rehamein, mobein era schau anavos la claustra en buna disciplina e bunas finanzas. Sesurvend dil dretg imperial, concedius a ses antecessurs, ha avat Gallus era schau batter muneida, bluzchers, che han sin in maun sia arma (treis gelgias) e sin l’auter ils bustabs A.G.D. (Abbas Gallus de Florin). El ei morts da 61 onn ils 5 da matg 1724 e satraus en baselgia claustrala sper igl altar da s.Placi, nua ch’ina gronda platta cun sia arma indichescha aunc oz sia fossa. (Mira: A Camischolas.)
9. Venzin pader Maurus (Giachen) OSB a Mustér, da Rueras; naschius 1682; profess 1702; sacerdot 1706. – Plevon a Sursaissa tudestga 1709–1711; plevon a Surcuolm 1711. – Superiur e magister dils novizs 1730; decan 1731; administratur claustral suenter che avat Marianus a Castelberg ha giu resignau 1738. In pietus e zun erudit claustral. Il settember 1742 ei pader Maurus seretratgs da ses uffecis e sepinond tier sin ina beada fin eis el spartius da quest mund da 64 onns ils 18 (tenor auters ils 26) da matg 1746. Pader Maurus ei staus aug da sur Cristian Venzin (nr. 17), autur dil cudisch da legendas. Decan Maurus Venzin ha schau anavos differents manuscrets, dils quals ils biars ein i a piarder. Suandonts ein vegni stampai pli tard:
1. Ina scartira sur la dispeta dalla dieschma. Nossadunnaun. (sparida.)
2. «Ina quorta, mo fideivla informaziun della emptiun et immunitat della venerabla Casa de Diu.» Elaborau 1716, augmentau 1748 e stampau tenor quei exemplar, che existeva scadin cass mo en manuscret, forsa suenter 1820, sco professer dr. Ed. Böhmer pretenda.
3. «Descriptio brevis Communitatis Disertinensis.» Publicau da dr. C. Decurtins, Stans 1882. Ina zun interessanta ovra per la historia claustrala da pader Maurus, ch’ei denton ida a piarder, haveva il tetel: «De viris illustribus et benefactoribus, fautoribus Monasterii Desertinensis,» 12 cudischs.
10. Genin pader Anselm (Melchior) OSB a Mustér (Melchior – Maria Beer (?), Rueras; naschius 1689; profess 1707; sacerdot ils 3 da settember 1713. – Professer dalla scola claustrala a Sondrio; administratur claustral a Postalesio, nua ch’el ei morts da 58 onns ils 23 da november 1747 ed ei satraus leu en baselgia parochiala.
11. Biart pader Martin (Gion) OSB a Mustér (Giachen – Maria dil Giachen Gion Pieder), Selva; naschius ils 12 da schaner 1695; studiau a Mustér; profess 1713; sacerdot ils 4 da mars 1719. Superiur; archivar e bibliotecar; decan 1724; econom 1732; Jubilat. – Sco pader Placi a Spescha raquenta, haveva pader Martin in’admirabla memoria, aschia ch’el saveva denter auter ordadora igl entir «Cudisch de suandar Cristus» ed igl entir «Virgil». Pader Martin ei morts da 79 onns ils 30 da mars 1774 suenter esser vivius 62 onns en claustra.
12. Biart Giachen (Giachen – Maria Capieder), Sedrun; naschius ils 21 da november 1703; studiau a Mustér; sacerdot ils 28 da matg 1728. – Caplon a Rueras 1728–1733; caplon a Selva 1733–1736; plevon a Sedrun 1736–1749. – Vulend ir en ina stermentusa nevada en agid als da Rueras, disgraziai tras la gronda lavina dils 6 da fevrer, eis el sez cun autras tschun persunas vegnius ella lavina dadens Zarcuns ils 7 da fevrer 1749 ed ei restaus morts ella vegliadetgna da 46 onns. El ei satraus a Sedrun en baselgia sper igl altar da s. Brida. Dil pievel vegn el numnaus «sur Giachen dalla lavina». Ina gronda crusch lenn si pella casa da Sep Antoni Schmed a Zarcuns, da maun sura, nua che la via vedra mava pli baul speras ora, regord’aunc ozildi vid quella disgrazia. (Mira: A Camischolas.)
13.Beer Giusep (Andriu – Catrina Degonda), Gonda; naschius ils 4 da mars 1709; sacerdot ils 21 da settember 1737. – Primissari a Sedrun 1739–1745; caplon a Peiden 1745– 1753; caplon a Pleif 1754–1774, nua ch’el ei morts ella vegliadetgna da 65onns ils 7 da fenadur 1774 e satraus leu en baselgia parochiala.
14. Venzin pader Giusep (Duri) OSB a Mustér (Cristian – Onna Maria Beer), Rueras; naschius ils 8 da settember 1715; profess 1737; sacerdot ils 24 da settember 1740. – Pader Giusep ha gidau a satrar a Sedrun ils disgraziai entas la lavina a Rueras ils 6 da fevrer 1749. 1755 fuva pader Giusep buca pli en veta.
15. Degonda Giachen Antoni (Giachen – Barla Oliva), Rueras; naschius ils 19 da schaner 1716; sacerdot ils 12 da mars 1740, caplon a Rueras 1741–1749 ed ha fatg atras leu la lavina dils 6 da fevrer 1749, nua che 64 persunas han anflau la mort. Plevon a Sedrun 1749–1788; caplon a Sedrun 1788–1802. Spossaus ella vesida ha sur Degonda resignau quei onn ils 25 da december ed ha privatisau silsuenter. Duront sia pastoraziun sco plevon a Sedrun ha el giu 1396 battens e la populaziun da Tujetsch ei carschida duront quels onns da 700 sin varga 900 olmas. – Secretari (1762), camerari e decan dil Capetel grond dalla Surselva. Jubilat. – Sur Degonda ei morts a Sedrun dad 88 onns ils 30 da mars 1804 ed ei satraus leu en baselgia sper igl altar da s.Brida. – El ha giu reformau1769 las statutas dalla «Confraternitad da s.Giachen», la quala era vegnida eregida ella baselgia parochiala 1609 e ch’ei sparida all’entschatta dil 19avel tschentaner. – Sur Giachen Antoni Pally (nr. 22) e sur Giachen Antoni Condrau (nr. 29) ein stai nevs da sur Degonda. Sur Degonda ei staus il menader dils dudisch pelegrins da Tujetsch, ch’ein serendi 1775 tier il giubileum grond a Ruma tut a pei en agen vestgiu da pelegrin, visitond aunc auters loghens sogns. Il viadi ha cuzzau da miez october entochen entschatta da fevrer 1776. – Ina harta, entras la quala statalter Sep Antoni Beer da Rueras ha retschiert tier tala caschun a Ruma da papa Pius VI in perdun cumplein sin pugn da mort per tuts ses parents egl emprem grad, sco era aunc per 12 particularas persunas, sesanfla en possess da Giachen Giusep Cavegn a Sedrun. – Gliendisdis dallas Rogaziuns «annual» a Sedrun per ils 12 pelegrins stai a Ruma 1775.
16. Monn Vigeli (Vigeli – Urschla Casparin), Sedrun; naschius ils 20 da november 1723; sacerdot 1748. – Primissari a Sedrun 1749; caplon a Sedrun 1751–1754; caplon a Rueras 1754–1762; plevon a Rueun 1762–1779; plevon a Pigniu 1779–1790; caplon a Rueras 1790–1791, nua ch’el ei morts da 68onns ils 14 da fevrer 1791 ed ei satraus en baselgia a Sedrun sper igl altar da s. Brida. Ses geniturs ein morts e satrai a Rueun.
17. Venzin Cristian
(Cristian – Onna Maria Beer), Rueras; naschius ils 25 da matg 1725; ha studiau a Mustér, Lucerna, nua ch’el ei vegnius ordinaus igl 1. da zercladur 1749. – Plevon a Tersnaus 1752–1800; caplon a S.Martin-Lumnezia 1800–1804. – Vicari episcopal 1763; secretari dil Capetel grond 1782; decan 1798. Jubilat. – 1758 ei la caplutta Bucarischuna vegnida baghegiada. Sur Venzin ha cumponiu il «Cudisch da legendas», che mistral Cristian Venzin da Rueras e sur Camenisch Giusep Maria, plevon a Surrein-Sumvitg han schau stampar: I. tom a Nossadunnaun 1830; II. tom a Surrein-Sumvitg 1839 ed il III. tom era a Surrein-Sumvitg 1845. – Dasperas ha sur decan Venzin scret la historia dalla pleiv da Tersnaus en lungatg latin, che sesanfla leu egl archiv sco manuscret. – El ei morts da 79 onns a S.Martin-Lumnezia ils14 da fevrer 1804 ed ei satraus en baselgia a Tersnaus. In zun pietus e premurau spiritual. Anflond la pastoraziun a Tersnaus stagn greva per sia vegliadetgna, ha sur Venzin resignau sin la pleiv il di dallas olmas 1776. El haveva gia obteniu la vacanta pleiv da Surcasti. Suenter cuort secussegliar ein denton tut ils umens dalla pleiv serendi suenter messa en casa pervenda ed han supplicau il plevon instantamein da vuler star vinavon cun els. Sur Venzin fa danovamein attents sin sias forzas spossadas ed ha il mument buca saviu sedecider. La pleiv era tut consternida. La sera ha sur Venzin vuliu far il rusari en baselgia sco il solit. Entschavend quel ha la glieud nuota saviu rispunder dalla dolur e tut che ha entschiet a bargir. Sur Venzin ha spitgau in mument ed ha lu cun siu bien cor saviu far nuot auter, che rugar il pievel da tonaton recitar il rusari ed ha declarau, ch’el vegli star vinavon. Enteifer otg dis ei la caplania da S.Martin stada fundada senza plaid dil plevon, ed igl emprem caplon sur Bertsch G. ei arrivaus en cuort temps sco gidonter da sur Venzin.
18. Peder Gion (Gion – Maria Martin dil Clau), Tschamut; naschius ils 9 da mars 1727; studiau a Dillingen; ordinaus a Lucerna ils 7 d’october 1753. – Caplon a Selva 1754– 1759; plevon a Dardin 1759–1760; plevon a Lumbrein 1760–1776. Staus circa 13 dis malsauns e morts ella vegliadetgna da 49 onns igl 1.da fevrer 1776. El ei satraus a Lumbrein en baselgia avon igl altar grond.
19. Berther Giachen Antoni (Giachen – Onna Maria Decurtins), Camischolas; naschius ils 19 da november 1726; studiau a Milaun; sacerdot 1756. – Primissari a Sedrun 1757– 1759; caplon a Sedrun ils 24 da fevrer 1759–1762; caplon a Selva 1762–1765, nua ch’el ei morts ils 8 d’avrel 1765 ella vegliadetgna da 39 onns. El ei satraus a Sedrun en baselgia sper igl altar da s. Bistgaun. Sia fossa cuvreva ina platta cun l’arma dils Berthers, ch’ei vegnida allontanada tier la restauraziun dalla baselgia 1888.
20. Hetz pader Cristian SJ (Jodoc – Mengia Riedi), Selva; naschius ils 25 da december 1718; entraus egl uorden dils gesuits 29 da november 1743 ed ha fatg ils davos vuts ils 2 da fevrer 1756. Daventaus spiritual probabel 1752. – Ha operau sco missiunari, catechist, operarius e directur da differentas congregaziuns denter auter a Pottenburg, Amberg, Ottingen, Landsperg, Rottweil, Feldkirch etc. Sco ei para ei pader Cristian staus vinavon a Feldkirch, era suenter ch’igl uorden dils gesuits ei staus sligiaus si (1773–1814) ed ha operau sco spiritual secular. El ei morts a Feldkirch ils 26 d’uost 1780 e satraus a Rankweil en pierti baselgia, nua che siu purtret penda vid la preit.
21. Schmed Martin (Gion – Maria Beer), Gonda; naschius ils 18 d’avrel 1734; sacerdot ils 12 d’october 1760. – Caplon a Sumvitg 1760–1767; plevon a Schlans 1767–1799. Schegie confirmaus danovamein ils 3 da mars 1799 per otg onns, sco ei era usitau, ha sur Schmed resignau voluntariamein silla pleiv ils 14 d’avrel ed ha privatisau a Schlans tier parents circa dus onns. Silsuenter caplon a Cavardiras 1801–1805, nua ch’el ei morts da malcostas per il di da Daniev 1805 ella vegliadetgna da 70 onns. El ei satraus en baselgia da s. Gion a Mustér sper igl altar dil s. rusari.
22. Pally Giachen Antoni (Carli – Maria Turtè Degonda), Rueras, nevs da sur decan Degonda (nr. 15); naschius ils 31 da fenadur 1734; sacerdot ils 21 d’avrel 1764. – Caplon a Trun 1764–1765; caplon a Rueras 31da mars 1765–1771, nua ch’el ei morts da 37onns ils 3 d’avrel 1771 ed ei vegnius satraus da pader Thomas a Bergamo OCap, viceplevon a Mustér, en baselgia a Sedrun sper igl altar da s. Brida, ella fossa da siu padrin plevon Giachen Biart.
23. Alig Duri Curdin Gallus (statalter Giachen – Maria Nescha Francisca Deflorin), Sedrun; naschius ils 29 da december 1747; studiau a Milaun; sacerdot 1771. – Caplon a Sumvitg 1771–1774; plevon a Dardin 1775–1777; plevon a Ladir 1778–1794; caplon a Peiden 1794–1799; caplon a Pleif. – Ella campagna dils Lumnezians encunter ils Franzos 1799 ha sur Alig funczionau sco caplon campester. Mond ina sera tard d’aura stemprada encunter a siu fumegl, che vegneva ord la Val s. Pieder, ei sur Alig disgraziaus sut Pleif ed ei vegnius anflaus morts la damaun dils 12 d’uost 1804. El era arrivaus silla vegliadetgna da 57 onns. Satraus en baselgia a Pleif.
24. Schmed pader Beda (Giusep Maria) OSB a Mustér (Giachen – Barla Decurtins), Gonda; naschius ils 5 da schaner 1745; profess 1767; sacerdot ils 21 da december 1771. – Pastorau a Curaglia duront ina vacatura, probabel 1772; econom claustral 1786; beneficiat a Zignau 1787–1789, nua ch’el ei morts da 45onns ils 28 da december 1789 e vegnius satraus leu en baselgia sper igl altar da Nossadunna.
25. Schmed Giusep Lurenz (Giusep – Maria Castgina Pally), Rueras; naschius ils 9 da fevrer 1748; studiau a Friburg-S.; sacerdot 1713; ha cuntinuau ses studis ed acquistau il licenziat teologic. – Caplon a Rueras 1775–1784; plevon a Siat ils 14 da matg 1784–1800; plevon a Sedrun ils 25 da matg 1800–1810; caplon a Segnas ils 23 d’avrel 1810–1815; plevon a Surrein-Sumvitg 1815–1827; caplon a Rabius 1827–1830, nua ch’el ei morts dad 82 onns ils 8 da zercladur 1830 ed ei satraus en baselgia a Sumvitg. Pader Placi a Spescha scriva da sur Schmed: A quei perdert ed hospital um, che fuva era bein versaus ella medischina, hai jeu d’engraziar per la pli gronda part quei, che jeu hai scret sur Tujetsch.»
26. Soliva pader Gallus (Duri Vigeli) OSB a Mustér (Giachen – Maria Castgina Venzin), Sedrun; naschius ils 18 da november 1748; studiau a Mustér; profess ils 8 da december 1769; sacerdot ils 28 da matg 1774. – Beneficiat si Nossadunna a Trun 1778; caplon a Sumvitg 1800–1805; caplon a Cavardiras 1807–1810 e 1816–1828. – Senior ed jubilat. Pader Gallus ei morts a Cavardiras dad 80 onns ils 28 d’avrel 1828 ed ei satraus en baselgia claustrala avon igl altar da s. Columban.
27. Degonda Giachen Stiafen Duri (Giachen Antoni – Onna Maria Victoria Peder), Rueras; naschius ils 30 da fenadur 1750; studiau a Mustér ed a Milaun; sacerdot ils 31 da december1775. Caplon a Sedrun1776–1780; coadiutor a Sedrun1780–1786; caplon a Segnas 1786–1792; caplon a Sumvitg 1792; caplon a Curaglia 1792–1799; plevon a Dardin 1799–1803. Il december digl onn 1803 ei sur Degonda serendius sco caplon a S. Bernardino, nua ch’el ei morts entuorn 1810.
28. Gieriet Gion Antoni (Gion Gieri – Catrina Berther), Rueras; naschius ils 11 d’october 1750; studiau a Milaun; sacerdot 1775. – Coadiutor a Sedrun 1779; plevon a Platta 1779–1814. El ei staus il davos plevon da Medel, ch’ei vegnius presentaus digl avat da Mustér agl uestg da Cuera; caplon a Curaglia 1814–1816; caplon a Sedrun 1816–1820, nua ch’el ha habitau en sia atgna casa sin Cadruvi (dapresent casa da Lucas Cavegn), ch’el ha giu cumprau. – Camerari dil Capetel grond. Sur Gieriet ei morts a Sedrun ella vegliadetgna da 70 onns ils 21 da zercladur 1820 ed ei satraus leu en baselgia sper igl altar da s. Brida.
29. Condrau Giachen Antoni (Giachen Antoni – Maria Barla Degonda), Rueras, nevs e figliel da sur decan Degonda (nr. 15); naschius ils 7 da november 1752; sacerdot ils 18 d’avrel 1778. Plevon a Surcuolm 1779–1783; caplon a Sedrun 1784–1787; caplon a Sumvitg 1788–1790; caplon a Rueras 23 da mars 1791–1799. – Sur Condrau ei vegnius mazzaus barbaricamein dils Franzos a Mira ils 6 da mars 1799 ella vegliadetgna da 47 onns. Ina pintga crusch lenn vid il clavau a Mira regorda ils habitonts dalla vallada vid quella crudeivla mort. El ei vegnius satraus a Sedrun en baselgia sper igl altar da s.Bistgaun.
Sur Condrau ha schau stampar danovamein la 6avla ediziun dil cudisch «La mira da bein murir», Nossadunnaun 1792.
30. Venzin Vigeli I. (Vigeli – Maria Culastia Decurtins), Rueras; naschius ils 18 da november 1757; studiau a Milaun; sacerdot ils 21 da settember1782. – Caplon a Sumvitg 1782– 1784; caplon a Rueras 1784–1788; plevon a Sedrun 6 d’avrel 1788–1800, nua ch’el ei morts da 43 onns ils 23 da matg 1800 ed ei satraus en baselgia sper igl altar da s.Brida. Tier l’invasiun dils Franzos, ils 6 da mars 1799, ei buca mo la baselgia da Sedrun vegnida sblundergiada e la casa pervenda dersentada, era Fidel Venzin, frar dil plevon, ch’era vegnius cun sur Condrau da Rueras per visitar e porscher agid al plevon e caplon da Sedrun, ei vegnius runaus ord casa pervenda e mazzaus crudeivlamein cun sur Condrau a Mira. – Il general austriac Bellegarde, che haveva giu fatg inspecziun allas postas a Tujetsch sils cunfins e giu priu quartier tier il reverendissim plevon, ha giu bandunau la casa senza pagar. Persuenter ha il cumin bonificau pli tard ils artavels da sur Venzin cun 50 renschs.
31. Beer Gion Antoni (statalter Giachen Antoni – Maria Veneranda Emerentiana Deflorin), Camischolas, frar da mistral Duri Battesta Beer a Sedrun; naschius igl 1. da december 1761; studiau a Dillingen; sacerdot 1786. – Caplon a Morissen 1789–1799. Deportaus dils Austriacs el Vintschgau, ferton ch’ils auters deportai ein vegni menai ad Innsbruck. Suenter siu retuorn il mars (?) 1801 eis el staus in temps gidonter dil plevon a Sedrun; caplon a Curaglia 1802 dils 18 da matg entochen november; plevon a Surcuolm 1802–1810; plevon ad Andiast 1811–1816; plevon a Bonaduz 25 d’avrel 1816–1817, nua che sur Beer ei morts da 56 onns ils 2 da mars 1817 ed ei satraus leu en baselgia.
32. Venzin Felici Martin (Tumaisch Giusep – Onna Margreta Durschei), Rueras; naschius ils 24 da mars 1764; studiau a Dillingen, nua ch’el ha fatg, tenor rapport da ses superiurs agl ordinariat episcopal a Cuera, ses studis cun gronda distincziun; sacerdot ils 7 d’avrel 1787. – Caplon a Rueras 1788–1789. Silsuenter ei sur Venzin daventaus caplon aulic ed educatur dils affons dalla nobla famiglia da Salis a Zezras, nua ch’el ei denton morts gia da 25 onns ils 17 da zercladur 1789 ed ei vegnius satraus leu en baselgia parochiala.
33. Monn pader Sigisbert (Placi) OSB a Nossadunnaun (Placi – Maria Castgina Deflorin), Sedrun; naschius ils 16 da december 1761; profess 4 da matg 1783; sacerdot ils 20 da matg 1787. – Vicecustos; catechist ad Egg ed Euthal; professer dil gimnasi; viceplevon a Nossadunnaun. Pader Sigisbert ei morts ella vegliadetgna da 37 onns ils 5 da mars 1798.
34. Weller Pieder Fidel (statalter Giusep Maria – Maria Gada Caviezel,) Sedrun; naschius ils 30 d’october 1761; studiau a Milaun; sacerdot 1788. – Caplon a Curaglia 1791– 1792; caplon a Sumvitg 1792; caplon a Surrein 1792–1793; caplon a Selva 1793–1809; caplon a Wassen14 da fenadur 1809–1812; caplon a Selva 1812–1818, nua ch’el ha stuiu far atras la gronda lavina dils 13 da december 1808 e surportar las consequenzas dall’invasiun dils Franzos 1799. Sur Weller ha giu testamentau sia casa privata a Selva, sco era ils Ruvens dalla Bullatscha ad ina paupra famiglia. El capeva era da tagliar ora en lenn caussas artificialas. Sur Weller ei staus aug da sur Camenisch Giusep Maria, il qual el ha gidau tiels studis. El ei morts da 57onns a Selva dil sturnez ils 29da schaner 1818 e satraus a Sedrun en baselgia. Duront sia pastoraziun ha sur Weller copiau cun biala scartira il manuscret dil «Legendari sin mintga di digl onn», che sur Cristian Venzin, plevon a Tersnaus, ha giu cumponiu 1787e ch’ei vegnius stampaus en treis toms da1830–1845. Il manuscret da sur Weller cumpeglia in tom en folio da 1142 paginas ed ei vegnius pli tard en possess da Gion Martin Peder da Selva, il qual ha vendiu quel a professer dr. Ed. Böhmer a Strassburg e che sesanfla ussa ella biblioteca a Berlin (Mira: Selva avon 100 onns.)
35. Riedi pader Martin (Gion Antoni) OSB a Mustér (Gion – Maria Castgina Beer), Rueras; naschius ils 24 da fenadur 1769; profess 29 da settember 1791; sacerdot ils 21 da mars1795. – Caplon a Rueras1799–1805; econom claustral 1807–1812; beneficiat a Rumein 1813–1820; econom claustral 1821–1831. Siu oreifer bien humor ei aunc ussa en buna memoria. Pader Martin ei morts da 62 onns ils 20 da november 1831 ed ei satraus en baselgia claustrala avon igl altar da s. Giusep.
36. de Castelberg Giusep Antoni (Flurin – Maria Giuliana Soliva), Rueras; naschius ils 19 da fenadur 1773; sacerdot ils 26 da december 1796. – Caplon a Laax 1797–1798; plevon a Termin 1798–1799; plevon a Ruschein 22 d’avrel 1799–1802; plevon a Domat 1802–1805; plevon a Sumvitg 6 da fevrer 1805–1817; plevon a Razen settember (?) 1817. – Vicari episcopal; canoni extraresidenzial. Vegnend pervia da fatschentas a Sumvitg eis el vegnius malsauns e morts leu ella vegliadetgna da 44onns ils 25 da november 1817 ed ei satraus leu en baselgia.
37. Venzin Vigeli II. (statalter Giachen – Maria Librata Schmed), Gonda, numnaus dil pievel «sur Vigeli vegl», naschius ils 21 da fevrer 1776; studiau a Dillingen, Meran, nua ch’el ei vegnius ordinaus ils 19 da december 1801. – Caplon a Sedrun 1803–1806; caplon a Rueras 1806–1807; caplon a Sedrun 1807–1810; caplon a Rueras 1810–1844, nua ch’el ha baghegiau sper la baselgia in’atgna casa (ussa da Crist Giachen Giossi); caplon a Sedrun1844–1854. Sur Venzin ha celebrau sia secundizia Buania 1852. – El ei morts da 78 onns en casa da siu quinau Hans Giachen Deflorin a Camischolas ils 15 d’avrel 1854 ed ei satraus a Sedrun avon porta baselgia, pli tard translocaus en santeri. (Mira: A Camischolas.)
38. de Castelberg Gion Rest (Flurin – Maria Giuliana Soliva), Rueras, frar da nr. 36; naschius ils 22 d’uost 1778; sacerdot ils 14 da fevrer 1802. – Caplon a Domat 1802–1807, denteren staus a Sumvitg 1805 matg – uost, probabel per gidar ora siu sur frar, che fuva plevon leu; caplon a Rueras 1807–1809; caplon a Sumvitg 1810–1811; plevon a Tersnaus igl 1. da fenadur 1811–1824; plevon a Surcasti 1824–1836. – Domcantor 1836; scholasticus 1849. – Special benefactur dalla claustra da Mustér tier il barschament da 1846. – Sur Castelberg ei morts a Cuera ella vegliadetgna da 78 onns igl 1. da mars 1856 ed ei satraus leu avon la catedrala. (Mira: Il Grischun, 1856 nr. 10.)
39. Hetz Giusep (Gion – Maria Giuanna Decurtins),Tschamut; naschius ils 7 da schaner 1778; studiau tiels gesuits a Brig, Feldkirch, Dillingen, plitard a Meran, nua ch’el ei vegnius ordinaus ils 5 da fevrer 1804. – Plevon a Ruschein 1804–1810; plevon a Sedrun avrel 1810–1846, nua ch’el ei morts da 68 onns anetgamein suenter haver giu fatg messa e staus serendius en casa pervenda, Gliendisdis Tschuncheismas, di da cumin, igl 1. da zercladur 1846. – Secretari, camerari e decan dil Capetel grond dalla Surselva. En igl urbari dalla pleiv a Sedrun stat ei scret tier il datum da sia mort: Fuit sacerdos in omni scientiarum genere pereruditus, zelatissimus pro salute animarum et probitate vitae et fautor pauperum.» – Sur Decan Hetz ei staus il davos plevon da Tujetsch, ch’igl avat da Mustér ha presentau alla Curia episcopala ed il davos spiritual, ch’ei vegnius satraus en baselgia a Sedrun. Tujetsch ha fatg sut decan Hetz 1827 per la davosa gada la processiun sil S.Gottard, che cuzzava mintgamai dus dis, ils 28 e 29 da zercladur. Persuenter ei vegniu menau en la processiun a Tschamut per il di da s. Pieder e s. Paul, la quala ins ha dismess ils 11 da fevrer 1912 e remplazzau ella cun ina processiun a Zarcuns sin il medem di.
40. Gieriet Giachen Francestg (Paul Andriu – Maria Barla Simonett da Medel), Rueras; naschius ils 4 da schaner 1780; ordinaus a Meran ils 14 da december 1806. – Caplon a Curaglia 1807–1811; plevon a Trun 1811–1858; caplon si Nossadunna a Trun; canoni extraresidenzial 1824; vicari episcopal 1825; decan dil Capetel grond; inspectur da scola. – Canoni Gieriet ha celebrau sia secundizia per la fiasta dil Num da Maria 1864, nua ch’ei fuva ual 200onns, che l’emprema caplutta da Nossadunna dalla Glisch era vegnida baghegiada a Caltgadira. El ei morts ella vegliadetgna da 87 onns ils 16 da december 1866 ed ei satraus a Trun en baselgia sper igl altar da s. Brida.
Il pli trest di da sia veta hagi el giu da buob – «nua che sil medem di il bab seigi sedisgraziaus ella Val Milà (Palla digl Andriu!), ina vacca seigi ruclada ella Rufna da Dieni ed el aunc giu piars in calzer» – aschia raquintava sur Gieriet pli tard. Quei ei stau ils 2 da settember 1789. Canoni Gieriet ha dau ora suandonts cudischs:
1. Cuortas devoziuns per petschens affons, ch’ei cumparius en sis ediziuns da 1834– 1868.
2. Ina cuorta ductrina cristiana enten damondas e rispostas mess vitier zacons bials mussaments per prender penetienzia e pervergiar. Cuera 1822 e Nossadunnaun 1846. (Mira: Nova Gasetta Romontscha 1858 nr.12; 1864 nr.36 e 38; 1866 nr.51.)
41. Riedi Gion Evangelist (Gion Gaudios – Margreta Deplaz), Tschamut; naschius ils 16 da mars 1782; sacerdot 1808. – Caplon a Rueras 1809–1810, 23 d’october; plevon a Ruschein 1810–1816; plevon en Val s.Pieder1816–1817; plevon a Sumvitg 23 da november 1817–1833, 23 d’avrel; plevon a Ladir 25 d’avrel 1833–1843, nua ch’el ei morts da 61 onn ils 25 da matg 1843 ed ei il davos spiritual, ch’ei vegnius satraus leu en baselgia. Sur Riedi vegneva numnaus dil pievel «sur Gion pign» – «quia statura pusillus erat» da ses reverendissims confrars numnaus «la tiba dalla teologia». En igl «Amitg dalla Religiun e dalla Patria», emprema gasetta romontscha conservativa, che sur Camenisch Giusep Maria ha fundau e dau ora a Surrein-Sumvitg 1838, scriveva sur Riedi mintgamai ils artechels sur «Religiun», ferton che Casanova G.B., plevon a Pleif, pli tard Cancelari episcopal, scriveva ils artechels sur la «Patria» e sur Camenisch il current. Plevon Riedi ha ediu suandonts cudischs romontschs:
1. «Catolicas instrucziuns dil reverendissim pader Goffine ni cuortas explicaziuns dils evangelis sin tuttas dumengias.» Cuera1823, – La II. part sur fiastas e firaus ei scretta da sur Degonda G. Giusep, Cumpadials.
2. «La veta da S.Genoveva» (Chr.Schmid). Nossadunnaun1837.
3. «La trost dil gest e la sgarschur dil puccont.» Surrein-Sumvitg 1837.
Ultra da quei ha sur Riedi aunc giu translatau ord il talian en romontsch: «Il burgatieri aviarts si alla pietad dils vivents cun quotidians perduns dasperas», ed ord il franzos: «Della necessitad, vertid e condiziuns tier l’oraziun» da s.Alfons da Liguori, lavurs, ch’ein denton buca cumparidas en squetsch.
42. Decurtins pader Sigisbert (Gion Giachen) OSB a Nossadunnaun (Gion Giachen – Margreta Nescha Berther), Camischolas; naschius ils 28 da matg 1790; profess 17 da zercladur 1810; sacerdot ils 17 d’avrel 1813. – Professer dil gimnasi 1814–1816; viceplevon a Nossadunnaun 1816–1826; catechist ad Euthal 1818–1834; directur dalla fabrica claustrala da ponn e vestiarius 1835–1840; directorist 1826–1840. Pader Sigisbert ei morts ella vegliadetgna da 50 onns ils 14 da fevrer 1840.
43. Quinter Anselm II (Vigeli) avat OSB a Mustér (Martin Caspar – Maria Culastia Venzin), Bugnei; naschius ils 5 d’avrel 1792; studiau a Mustér, nua ch’el ha fatg profess igl 1. da matg 1811; vegnius ordinaus 12 da zercladur 1814 da uestg Frascina Corintus OCap ella catedrala a Lugano. Ha celebrau sia messa nuviala ils 12 da fenadur 1814 duront ch’ins celebrava in triduum en memoria dil 12avel centenari dalla fundaziun dalla claustra.
Pader Anselm ei staus secretari digl avat, professer e moderator dalla scola claustrala, beneficiat si Nossadunna a Trun 1826–1833; el ha provediu la caplania da Trun firaus e dumengias 1833–1838 ferton ch’el deva scola en claustra duront la jamna ora; caplon si Nossadunna a Trun da s. Gieri 1838 cun l’obligaziun da survigilar l’economia dil Hof a Trun; caplon a Zignau da s.Gieri 1839–1846. Ils 21 da fevrer 1846 ei pader Anselm vegnius eligius avat egl emprem scrutini, suenter che avat Adalgott Waller ha giu resignau; benedius ora avat a Nossadunnaun dil nunzi Macioti ils 20 da settember 1846. Returnaus a Mustér e strusch giu entschiet siu uffeci abbazial, che la claustra ei ida si en flommas la sera dils 28 d’october 1846, la catastrofa, che ha engreviau siu buordi e siu operar en tuts risguards sil pli ault grad. Avat Anselm, in um da gronda pietad e migeivladad, ei morts da 66 onns ils 5 da fevrer 1858 ed ei satraus avon porta baselgia claustrala en santeri, il qual el sez ha giu benediu en ils 25 da fenadur 1853 (Mira: Il Romonsch 1846 nr. 9; Nova Gasetta Romontscha 1858 nr. 7.)
44. Deplaz Gion Giusep (Giusep – Onna Catrina Riedi), Selva; naschius ils 4 da mars 1788; studiau a Salzburg, nua ch’el ei era vegnius cresmaus; daventaus spiritual a Salzburg ils 13 d’avrel 1816 ed ha era celebrau leu sia messa nuviala. Caplon en Val s.Pieder1816–1817; plevon a Dardin1817–1818. Per commiseraziun cun ses convischins ei sur Deplaz serendius a Selva e staus caplon leu 1818–1859. Planisond cun plein quitau co saver untgir dil prighel da lavina a Selva, ha sur Deplaz baghegiau cun gronds sacrifecis baselgia, habitaziun per il caplon e local da scola en in baghetg a Sutcrestas (1853) e stimulau ils vischins da far si leu casas per igl unviern. Otg casas ein sesalzadas leu en cuort temps, las qualas ins ha ussa denton puspei transportau naven. 1838 ha sur Deplaz schau far in niev altar grond a Selva e dasperas ina scaffa per las reliquias dils apostels s.Pieder e s. Paul, las qualas Selva haveva giu retschiert da Ruma ils 14 da mars 1810. Ina bufatga harta ella caplutta da «Nossadunna digl Agid» a Sutcrestas regorda aunc ozildi vid siu pli grond benefactur, ch’ei staus 40onns caplon e «schulmeister» a Selva. – Ella vegliadetgna da 71onn ei sur Deplaz morts anetgamein ils 25 d’october 1859 ed ei satraus a Sedrun avon porta baselgia, pli tard translocaus en santeri. (Mira: Selva avon 100 onns.)
45. Deflorin Gallus Flurin (Gion Bistgaun – Margreta Catrina Soliva), Tschamut; naschius ils 5 da mars 1792; sacerdot ils 13 d’avrel 1816. – Caplon a S. Martin Sursaissa tudestga 1816–1817; curat a Morissen 1817–1832; plevon a Schlans 1832–1835, nua ch’el ei morts dil treranavos ils 11 da schaner 1835 ella vegliadetgna da 43 onns ed ei satraus leu en baselgia.
46. Condrau pader Giachen Autoni SJ (Gion Fidel – Maria Rosa Monn), Rueras; naschius ils 27da settember1779. – Condrau ei entraus en igl uorden dils gesuits en Weiss-Russland ils 24 da zercladur 1805 ed ha fatg ils davos vuts ils 15 d’uost 1817. – Pader Condrau ei staus 30onns professer dalla matematica e historia naturala, igl emprem silla Academia da Polotsk (Russia), silsuenter, vegnend ils gesuits bandischai ord il reginavel dil zar, professer el collegi da Tarnapol (Austria Galic.Polonesia), che haveva 394 students 1822. – Ils 20 d’avrel1837ei pader Condrau morts a Tarnapol ella vegliadetgua da 58onns. Pader Condrau, ch’era bein versaus en endisch lungatgs, ha publicau suandontas ovras:
1. «Elementa geometriae theoreticae et practicae» Polociae 1818.
2. «Opisanie rzadkicogo Kompasu zwanego: Panta deicnyon». (Descripziun dall’aschi numnada ura «che indichescha tut».) Cumpariu ella scartira periodica: «Miesiecznik polocki». Polociae 1818.
3. «Trigonometria plana et sphaerica.» Polociae 1819.
47. Venzin Vigeli III (Gion Fidel – Maria Dumenia Schmed), Gonda; naschius ils 2 d’avrel 1792; sacerdot ils 19 d’october 1817. – Plevon a Razen 1817–1854; caplon a Sedrun 1854–1856; caplon a Rueras 1856–1867. – Spossaus ella vesida ha el resignau e privatisau a Bugnei 1867–1880. – Secretari dil Capetel da Surmir. Jubilat. – Sur Venzin ei morts a Bugnei ella biala vegliadetgna dad 88 onns ils 4 da fevrer 1880 ed ei satraus a Sedrun en santeri.
48. Beer Tumaisch Giusep Antoni (mistral Rest Valentin – Onna Maria Monn), Camischolas; naschius ils 1 da mars 1793; sacerdot ils 16 da matg 1818. – Eligius plevon da Breil, ch’el fuva aunc el seminari ed ha pastorau a Breil da Numnasontga 1818 entochen sia mort ils 29 da matg 1845. Sur Beer ei staus
il davos plevon da Breil, ch’igl avat da Mustér ha presentau agl uestg da Cuera. – Morts anetgamein sper in malsaun, ch’el ual visitava, ella vegliadetgna da 52 onns ed ei satraus a Breil en baselgia.
49. Schmed Rest Antoni (Giachen Andriu – Maria Catrina Venzin), Rueras, nevs da sur Schmed Giusep Lurenz nr. 25 e da sur Venzin Felici Martin nr. 32 e frar dad assistent Tumaisch Giusep Schmed; naschius ils 10 da fenadur 1795; sacerdot ils 19 da december 1818. Plevon a Dardin settember 1821–1822 ils 25 d’avrel; plevon a Rueun 1822–1829. – Suenter ina cuorta zun dolorusa malsogna, provedius cun tuts s.sacraments dils moribunds, ei sur Schmed morts a Rueun ils 4 da mars 1829 ella vegliadetgna da mo 34 onns ed ei vegnius satraus leu en baselgia ella cripta dils spirituals. Tenor differents indecis semussai suenter la mort e sco la fama cursava da lezzas uras, seigi vegniu dau tissi a plevon Schmed ed el seigi morts en consequenza da quei. Da quei temps luvrava la cullafier a Rueun.
50. Riedi pader Gallus (Vigeli Giusep) OSB a Mustér (Martin Felici – Maria Ursula Friberg da Trun), Gonda; naschius ils 9 da mars 1798; studiau a Mustér; daventaus spiritual secular ils 29 da mars 1823. – Plevon a Schlans 1826–1832; caplon a Rabius 1832. Silsuenter ei sur Riedi serendius a Sviz ed ha studiau leu filosofia tiels gesuits ed ei entraus suenter en claustra a Mustér, nua ch’el ha fatg profess ils 25 d’uost 1839. Ei staus magister dils novizs e professer; caplon a Cavardiras 1847–1851 beneficiat ed econom a Rumein 1860–1879, nua ch’el ei morts dad 81onn ils 2 da mars 1879 ed ei satraus el santeri a Pleif sper la porta dil teschamber. Jubilat.
51. Hetz Giachen Giusep (Anton Fidel – Maria Onna Catrina Berther), Gonda; naschius ils 20 d’uost 1806 a Ruschein, nua che ses geniturs luvravan ils beins dalla pervenda, essend siu aug, sur Giusep Hetz (nr. 39), leu plevon. – Ha studiau a Feldkirch, Solothurn, Cuera ed a München (filologia); sacerdot ils 28 d’october 1834. – Professer dalla scola cantunala catolica a Mustér 1834–1842; professer e rectur dalla scola cantunala catolica a Cuera 1842– 1846; professer dalla scola cantunala catolica a S.Gagl 1846– 1857; professer el collegi a Sviz 1857–1863; caplon a Kaltbrunn, S.Gagl, la primavera 1863–1871, nua ch’el ei morts da 65onns ils 10 d’uost 1871 ed ei satraus leu avon il portal dalla baselgia da maun dretg. Muort sia gronda savida el lungatg latin vegneva sur Hetz numnaus «La viva grammatica latina». – Alla biblioteca dil collegi a Sviz ha el regalau 350 toms. (Mira: Gasetta Romontscha 1871 nr. 33.)
52. Riedi Gion Adalgott, frater SJ (Gion Fidel – Barla Catrina Berther), Rueras, frar da nr.57; naschius ils 27da december1811; ha studiau a Sion, Valleis ed ei entraus egl uorden dils gesuits ils 7 d’october 1831. Suenter haver fatg ils studis usitai ed havend mo cuort temps pli tochen dir messa, ei frater Riedi morts dil treranavos ils 30 da december 1838 a Friburg-S. ella vegliadetgna da 27 onns ed ei satraus leu.
53. Soliva pader Bruno (Gion Giusep) OSB a Nossadunnaun (Giachen Antoni – Maria Castgina Solèr), Sedrun; naschius ils 16 da zercladur 1816; profess ils 7 da settember 1834; sacerdot ils 13 d’uost 1837. – Professer a Nossadunnaun 1837–1838; professer dil gimnasi da Nossadunnaun a Blizuna 1838–1842; catechist ad Euthal 1842–1844; curat ad Euthal 1844–1853, 23 d’october. Ils 11 da fenadur 1854 ei pader Bruno secularisaus ed ei daventaus plevon a Mons1854–1855; plevon a Vrin1855–1859; curat a Schlatt sper Appenzell 1860–1879, nua ch’el ei morts da 63 onns ils 28 d’uost 1879 ed ei satraus ad Appenzell.
54. Cavegn pader Lucas SJ (scarvon Rest Lurenz Lucas – Maria Margreta Beer), Rueras; naschius ils 24 da mars 1805; studiau a Brig, Friburg-S.; entraus egl uorden dils gesuits 5 d’october 1830; sacerdot ils 21 d’avrel 1840; fatg ils davos vuts ils 2 da fevrer 1844.
Igl onn 1847 ei pader Lucas serendius ell’America, ella missiun da Canada dil nord, nua ch’el ha operau quater onns, baghegiond leu duas baselgias ed ina casa pervenda. Silsuenter ei pader Lucas vegnius ella missiun dalla provincia tudestga da Buffalo ed ei daventaus superiur da quella missiun. Sin giavisch dad uestg Gion Timon da Buffalo ha pader Lucas surpriu leu la pleiv tudestga «Sogn Ludivic», e fundau 1852 ina scola e l’Uniun de s. Mihel. Carschend la populaziun catolica a Buffalo, ha pader Lucas Cavegn baghegiau leu duas grondas e bialas baselgias, ina en honur da s. Mihel e l’autra en honur da s. Onna. Pader Lucas Cavegn ha publicau differentas brevs sur sia missiun en las scartiras periodicas: «Lettres des nouvelles missions du Canada,» tom 4, ed «Annales de la Propagation de la foi,» tom 21. – Differentas, interessantas brevs romontschas da pader Lucas Cavegn sesanflan en mauns da Gion Fidel Cavegn-Jacomet, Rueras. Pader Lucas ei morts da 57 onns a Buffalo en fama da sontgadad ils 27 da schaner 1862. (Mira: Nova Gasetta Romontscha 1862 nr. 11.)
55. Macolin dr. Giachen Andriu (Duri – Maria Catrina Schmed), Rueras; naschius ils 18 d’uost 1816; ha studiau a Ruma el collegi germanic, nua ch’el ha fatg il doctorat ed ei vegnius ordinaus ils 19 da settember 1840. Professer dalla teologia el seminari da S.Leci Cuera 1840–1850; plevon a Mols, S. Gagl 21 da december 1851–1857; beneficiat si Nossadunna a Trun 1858; professer dalla scola secundara ad Ursera 1859; plevon a Surcasti ils 2 da fenadur 1859–1863; plevon a Pasqual 1863–1866; caplon a Selva 1866–1886; caplon a Sedrun 1888, nua ch’el ei morts da 72 onns ils 30 da november – il di da siu s. patrun – 1888 ed ei satraus leu en santeri. – En siu testament eis el seregurdaus dalla baselgia parochiala cun 1000.– frs., dil pauperesser cun 1000.– frs. e dall’Uniun da s. Leci cun 500.– frs. Dr. Macolin sedistingueva sco predicatur. Datier da 700 da ses priedis romontschs en manuscret, elaborai cun grond quitau ed en excellenta caligrafia, ein vegni regalai alla Biblioteca romontscha dalla claustra a Mustér. (Mira: Amitg dil Pievel 1851nr.49; Gasetta Romontscha1888 nr.50.)
56. Beer pader Sigisbert OSsR (Tumaisch – Maria Margreta Decurtins), Camischolas; naschius ils 19 d’october 1821; ha studiau a Mustér, Nossadunnaun e Sviz; ei entraus egl uorden dils Redemptorists a Bischenberg ils 23 d’october 1843; profess in onn suenter il medem di; sacerdot ils 14 da mars 1847 a Friburg-S., nua ch’el ha fatg atras sco «Feldpater» l’uiara dil «Sonderbund». – Silsuenter ha pader Sigisbert operau sco missiunari ell’Alsazia ed el ducat da Baden. Vegnend ils Redemptorists bandischai 1873 dils Prussians ord l’Alsazia, ei pader Sigisbert vegnius a Perouse, damaneivel da Belfort, nua ch’el ei morts da 58 onns ils 18 d’october 1879 e vegnius satraus l’auter di, il di da sia naschientscha, el santeri parochial da Perouse.
57. Riedi Giachen Lurenz (Gion Fidel – Barla Catrina Berther), Rueras; naschius ils 30 da december 1820. Staus in onn a «Schuobalan»; studiau dus onns ella scola cantunala catolica a Mustér e da leu ius a Friburg-S. tiels gesuits, nua ch’el ha finiu il gimnasi. Il november 1842 ei Riedi serendius a Milaun, nua ch’el ha studiau dus onns filosofia e treis onns teologia ed era retschiert il subdiaconat e diaconat. 1847 il fenadur, eis el vegnius sul Spligia a Cuera ed ordinaus leu ils 24 d’uost 1847. Caplon a Rueras 1847–1849, nua ch’el ha menau en la confraternitad dil s. immaculau Cor da Maria ils 30 da zercladur 1848. Plevon a Surcasti 1849–1859; plevon a Vrin 15 da mars 1859– 1871; caplon a Trun 1871–1877. Quella caplania ei silsuenter buca vegnida occupada pli. Pèr la secunda gada caplon a Rueras 1877–1884, nua che sur Riedi ei morts ella vegliadetgna da 64 onns ils 22 d’avrel 1884 ed ei satraus en santeri a Sedrun.
58. Beer Gion Bistgaun (Vigeli Giusep – Barla Catrina Zanetti), Gonda; naschius ils 20 da schaner 1820; studiau a Friburg-S., Cuera; sacerdot ils 26 da fenadur 1850. – Caplon a Rueras 1850–1853, fagend il medem temps era scola; plevon a Schlans1853–1858; plevon a Ruschein 22 da november1858, nua ch’el ei seretratgs alla fin da 1875, a motiv da fleivla sanadad; caplon a Laax 1877 avrel entochen october; caplon a Zignau 26 d’october 1877–1889. Ha resignau e privatisau silsuenter a Cuera el spital dalla Crusch, nua ch’el ei morts ils 24 da fenadur 1899 ella vegliadetgna da 79 onns ed ei satraus el santeri silla spunda sut il seminari da s.Leci.
59. Monn Giachen Antoni (Giachen Antoni – Onna Maria Beer), Sedrun, nevs da sur Tumaisch Giusep Antoni Beer nr. 48; naschius ils 16 da fevrer 1829; studiau ella scola episcopala a Mustér, silsuenter a Cuera. Benedius ora spiritual ils 21 d’uost 1859 a Feldkirch cun auters sis Grischuns. – Caplon a Breil 2 d’uost 1860–1870; caplon a Laax 2 d’uost1870–1872, nua ch’el ei morts ils 26 da december1872 ella vegliadetgna da 43 onns ed ei satraus leu avon porta baselgia.
60. Caduff pader Alois SJ, (Giusep Antoni – Maria Ursula Peder), Rueras; naschius ils 6 da matg 1843; studiau a Mustér, Cuera, Feldkirch; entraus egl uorden dils gesuits a Gorheim ils 7 da december 1861; sacerdot ils 19 da settember 1875; profess ils 2 da fevrer 1879. Staus otg onns pader minister a Ditton-Hall (1879–84), a Blyenbeek (1884–85), ad Exaeten (1885–87); silsuenter ha pader Caduff giu dudisch onns il difficil uffeci da procuratur dall’entira provinzia tudestga, che dumbrava da lezzas uras ell’Europa, ell’America (Stats Uni, Brasilia, Chile) ed ell’Asia (missiun da Bombay) varga 60 casas cun circa 1350 persunals. El ei morts da malcostas ella vegliadetgna da 56 onns ad Exaeten ils 14 da mars 1899. Cun caschun da sia mort, ha siu confrar pader Anton Huonder da Mustér scret denter auter il suandont ella Gasetta Romontscha: «. . .Sco procuratur dalla provinzia havev’el d’administrar las finanzas. Quella impurtonta e difficultusa plazza, che garegia gronda prudientscha e bia enconuschientschas, ha el provediu sin distinguida maniera e cheutras acquistau gronds merets per la provinzia.» «Persunalmein fuva pader Caduff in um fetg simpatic, tut che carezava quei pign, ruasseivel e quiet pader, che fuva tonaton adina da buna veglia. Sia opiniun valeva zun bia tier gronds e pigns. Dasperas fuv’el in fetg edificont religius, punctuals sco in’ura, mudests senza neginas pretensiuns, survetscheivels e che dumignava cumpleinamein sesez e survev’aschia per in exempel all’entira casa. Sia patria retica tenev’el adina en buna memoria...» (Mira: Gasetta Romontscha 1899 nr. 12)
61. Beer Tumaisch Giusep (Vigeli Giusep – Maria Ursula Gieriet), Gonda; naschius ils 9 da mars 1851; studiau a Nossadunnaun, S. Murezi (Valleis), Sviz, Cuera; sacerdot ils 5 d’uost 1877. – Caplon a Sedrun 26 da matg 1878–1881, 27 da mars; plevon a Sedrun 1881–1885, 25 d’avrel; plevon a Sumvitg 1885–1905, 16 da november; caplon a Zignau 1905–1918, 10 da schaner; spiritual dil spital da s.Clau a Glion 1918. – Vicari episcopal 1896. Canoni extraresidenzial 1897.
62 Berther Tumaisch Giusep (Duri Battesta – Onna Maria Ursula Schmed), Dieni; naschius ils 7 da mars 1853; studiau a Mustér, Sviz, München, Eichstätt, Cuera; sacerdot igl 1. d’uost 1880. – Caplon a Sedrun avrel 1881–1885; plevon a Surrein-Sumvitg 21 da zercladur 1885–1908; plevon a Vignogn 17 da november 1908–1909; plevon a Platta 10 d’october 1909. Sper la pastoraziun ha sur Berther luvrau intensivamein per l’apicultura. El ha fundau 1893 l’Uniun d’apicultura dalla Cadi; ha teniu sin giavisch dalla Regenza cantunala 28 cuors sur l’apicultura en differentas vischnauncas dils cumins dalla Cadi, Rueun, Foppa e Lumnezia, ed ha fatg enconuschent ses auditurs particularmein cul «magasin mobil». – Sur Berther ha era fundau ina «Uniun de pomologs della Cadi» ed ha teniu differents referats per promover la pomologia e la megliuraziun dalla cultira. – President dalla secziun cantunala dalla Uniun populara catolica svizra 1906–1909. Plevon Berther ha publicau suandontas scartiras:
1. In quart ura avon il ss. Sacrament, Mustér 1885, II. ediziun
2. La frequenta communiun, Mustér 1885.
3. Pomologia (P. Chrys. Amrein), Mustér 1896.
4. Igl alcohol e sias consequenzas, S. Gagl 1907.
5. Liber rationum missarum tam manualium quam fundatarum in usuni Sacerdotum, Nossadunnaun, II. ediziun
6. Relaziun denter scola e casa paterna, Gossau 1913.
7. La cassa de Raiffeisen, Gossau 1921.
63. Berther pader Baseli (Giachen Martin) OSB a Mustér (Duri Battesta – Onna Maria Ursula Schmed), Dieni, frar da nr. 62; naschius ils 11 da november 1858; studiau a Mustér, Sviz, Friburg-S., Eichstätt, Cuera. – Premlitinent dalla infanteria 1882. – Profess 16 da december 1884; sacerdot ils 17da matg 1885. – Prefect dalla scola claustrala 1888–1906. – Fundatur e conservatur dalla Biblioteca romontscha claustrala.
Pader Baseli ha ediu suandontas scartiras:

1.

Pren mira, tiu retg vegn tier tei!, Mustér 1887

2.

Il Tschundubel scapulier, Nossadunnaun 1890

3.

Sas era nua Giuv ei?, (I. tom Crestomazia) 1896

4.

Il Spazzatgamin, (Annalas) 1896

5.

Cudisch de messa per pietus affons, (G. Mey.) Nossadunnaun 1903. - II. ed. 1922

6.

Sin Cadruvi, Solothurn 1904

7.

Selva avon 100 onns,  Mustér 1909

8.

Il Cumin della Cadi da 1656 e mistral Giachen Berchter, Mustér 1911

9.

Notizias sur ils zenns da S.Gion a Mustér, Mustér 1916

10.

A Gamischolas, Ingenbohl 1917

11.

Sontga Catrina a Mustér, Mustér 1919

12.

Ils Bannerherrs della Cadi, Ingenbohl 1920

64. Venzin Gion Antoni (Giachen Fidel – Maria Mengia Nescha Condrau), Selva; naschius ils 15 da december 1858; studiau a Mustér, Sviz, Nossadunnaun, Cuera, nua ch’el ei vegnius ordinaus ils 19 da fenadur 1885. – Caplon a Rueras ils 28 d’october 1886. – Sur Venzin ha eregiu a Rueras ils 28 da matg 1892 la confraternitad dil sontgissim Cor da Jesus e menau en leu la solemna fiasta dil sontgissim Cor da Jesus, che croda mintgamai sin la dumengia suenter igl otgavel da Sontgilcrest. La secunda dumengia d’october 1910 ei vegniu celebrau ina solemna fiasta dall’entira vischnaunca en memoria dil giubileum sacerdotal e pastoral da 25 onns a Rueras da reverendissim caplon Venzin, nua che plevon Engler ha fatg il priedi, ses dus fegls spirituals sur Brugger e sur Venzin han funcziunau sco levits e nua che pader Baseli ha teniu suenter viaspras il plaid festiv avon casa pervenda. – Cun caschun ed en memoria da quella fiasta han ils vischins da Rueras fundau en lur baselgia da s.Giachen ina s. messa perpetna per lur reverendissim giubilar.Sur Venzin ha ediu in fascichel «Poesias religiusas». Mustér 1918.
65. Biart Duri Vigeli (Giusep Antoni – Margreta Castgina Decrusch), Bugnei; naschius ils 14 da december 1859; studiau a Mustér, Nossadunnaun, Eichstätt, Cuera; sacerdot ils 18 da fenadur 1886. – Caplon a Rabius settember 1887–1889 avrel; plevon a Cazas 1. da matg 1889–1901; confessur ed administratur dalla claustra da Cazas 1901–1918. Secretari dil capetel da Surmir 1894. – Morts a Cazas da 59 onns ils 23 d’avrel 1918 ed ei satraus leu en santeri dallas muniessas. Sur Biart ha ediu suandonts cudischs:
1. «Lerne gut sterben!», Ingenbohl, II. ediziun 1898.
2. «Cor Jesu Sacratissimum. Cudisch della devoziun dil sontgissim Cor de Jesus.» Immensee, II. ediziun 1915.
3. «Der heiligste Namen Jesus als Heilmittel in unsern Krankheiten.» Ingenbohl 1913.
66. Gieriet Giachen Antoni (Giachen Antoni – Onna Maria Caduff da Schlans), Rueras; naschius ils 7 d’october 1867 a Schlans e tratgs si leu; fatg per part ses studis a Schlans tier plevon G. G. Wellinger, silsuenter a Friburg-S., Cuera; sacerdot ils 24 da fenadur 1892. – Caplon si Nossadunna a Trun 1893–1896; caplon a Rabius 1896–1897, nua ch’el ei morts da 30 onns ils 19 da matg 1897 ed ei satraus a Sumvitg en santeri.
67. Brugger Giusep Alois (Alois – Maria Culastia Muggli), Rueras; naschius a Messina (Sicilia) ils 5 da settember 1871; studiau a Mustér, Friburg-S., Cuera; sacerdot ils 14 da fenadur 1895. Plevon a Trun 23 d’october 1895-1912; plevon a Mustér 1912. – Vicari episcopal1918; canoni extraresidenzial1921. – «La scola,» referat silla dieta catolica a Trun mira «Gasetta Romontscha» 1920 nr.41–45. «Ein freies Wort über die Churer-Pädagogik» en la scartira «Pädagogische Blätter»1910 nr.29–31.
68. Venzin Gion Giachen (Gion Fidel – Onna Maria Deflorin), Selva; naschius ils 15 d’uost 1871; studiau a Mustér, Nossadunnaun, Friburg-S., Cuera; sacerdot ils 16 da fenadur 1899. Plevon a Siat ils 8 da settember 1900–1906, 30 da november; plevon a Sumvitg 1. da december 1906. – Sur Venzin ei separticipaus digl emprem pelegrinadi svizzer ella Tiarasontga 1903, che ha cuzzau dils 11 d’uost entochen ils 22 da settember.
69. Beer Giachen Giusep (Giachen Fidel – Barla Catrina Brida Deflorin), Sedrun; naschius ils 12 d’uost 1872; studiau a Mustér, Nossadunnaun, Cuera, nua ch’el ei vegnius ordinaus ils 16 da fenadur 1899. Plevon a Schlans 7 d’october 1900– 1910; plevon a Ladir 22 da matg 1910–1913; plevon a Rueun 15 d’avrel 1913.
70. Venzin Giusep, Selva. Naschius ils 20 da schaner 1878 ad Ebersberg, Baviera, nua che siu bab Giusep ei staus maridaus cun Sabina Fischer d’Ebersberg. Ha fatg ses studis gimnasials a Scheyern e Freissing ed ei serendius a Cartagena (Columbia, America meridiana), nua ch’el ha absolviu ils studis dalla filosofia e teologia el seminari dalla missiun. – Benedius ora spiritual 1905 a S. Francisco, Ecuador, ed ha celebrau leu sia messa nuviala ils 21 da matg e nua ch’el pastorescha dapresent sco plevon d’ina extensiva pleiv. – Sur Venzin ha fatg 1909 in pelegrinadi ella Tiarasontga ed ha sin siu retuorn visitau ses da casa ad Ebersberg.
71. Deragisch pader Placi (Giusep Antoni) OCap. (Emanuel – Maria Luisia Valier), Bugnei; naschius ils 10 d’avrel 1875; studiau a Mustér e Nossadunnaun; ei entraus egl uorden dils caputschins a Lucerna ils 12 da settember 1905; profess ils 12 da settember 1908; sacerdot ils 10 da fenadur 1910, pader Placi ei missiunari pil pievel e dat era exercezis spirituals a differentas clamadas. Visitatur dil III. uorden da s. Francestg.
72. Deragisch pader Teodosi (Tumaisch Baseli) OCap. (Emanuel – Maria Luisia Valier), Bugnei, frar da nr. 71. – Naschius 15 d’avrel 1888; studiau a Mustér e Stans; entraus egl uorden dils caputschins a Lucerna ils 8 da settember 1909; profess ils 14 da settember 1910; sacerdot ils 29 da zercladur 1915. Pader Teodosi operescha sco missiunari pil pievel ed ei directur dil III. uorden da s. Francestg.
73. Venzin Gion Benedetg (Vigeli Giusep – Rosa Simonett, Acla-Medel), Selva; naschius ils 13 da schaner 1892; studiau a Sarnen e Cuera; sacerdot ils 22 da fenadur 1917. – Plevon a Breil 11 d’uost 1918.
Sur Venzin ha publicau el «Calender Romontsch» da 1922 ina lavur sur: «Felici Diogg, il pictur da Tschamut.» – «Pertratgs sur l’elecziun dalla clamada» mira «Gasetta Romontscha» 1923 nr.13 e suandonts. – Sur Venzin Gion Benedetg ha survegniu 1923 il honorific clom sco caplon dalla Guardia Svizra a Ruma, al qual el ei denton secartius da buca saver corrispunder per grond plascher dil pievel romontsch.

Als vivs ventira e benedicziun,
Als morts sogn e perpeten ruaus!

 

Register dils spirituals nativs da Tujetsch

Alig Duri Curdin Gallus

nr. 23 

Beer Giachen Giusep

nr. 69  

Beer Gion Antoni

nr. 51 

Beer Gion Bistgaun

nr. 58

Beer Giusep    

nr. 13 

Beer Martin 

nr. 5 

Beer pader Sigisbert  OSsR

nr. 56 

Beer Tumaisch Giusep

nr. 61

Beer Tumaisch Giusep Antoni 

nr. 48 

Berther pader Baseli OSB  

nr. 63 

Berther Giachen Antoni  

nr. 19

Berther Tumaisch Giusep

nr. 62 

Biart Duri Vigeli   

nr. 65

Biart Giachen  

nr. 12 

Biart pader Martin OSB  

nr. 11 

Brugger Giusep Alois 

nr. 67 

Caduff pader Alois SJ  

nr. 60 

Castelberg Gion Rest  

nr. 38 

Castelberg Giusep Antoni  

nr. 36  

Catani Antoni Maria      

nr. 4 

Cavegn pader Lucas SJ  

nr. 54 

Condrau Giachen Antoni 

nr. 29

Condrau Giachen Antoni SJ

nr. 46 

Decurtins pader Sigisbert OSB 

nr. 42  

Defect Giachen  

nr. 6

Deflorin Gallus, avat  

nr. 8

Deflorin Gallus Flurin  

nr. 45 

Degonda Giachen Antoni  

nr. 15  

Degonda Giachen Stiafen Duri 

nr. 27 

Deplaz Gion Giusep

nr. 44  

Deragisch pader Placi OCap  

nr. 71  

Deragisch pader Teodosi OCap

nr. 72 

Durig Gion 

nr. 3 

Genin pader Anselm OSB 

nr. 10 

Gieriet Giachen Antoni   

nr. 66  

Gieriet Giachen Francestg   

nr. 40 

Gieriet Gion Antoni   

nr. 28 

Hetz pader Cristian SJ

nr. 20  

Hetz Giachen Giusep  

nr. 51 

Hetz Giusep

nr. 39 

Macolin dr. Giachen Andriu 

nr. 55

Medell dr. Adalbert II, avat 

nr. 7 

Monn Giachen Antoni 

nr. 59  

Monn pader Sigisbert OSB

nr. 33 

Monn Vigeli    

nr. 16

Pally Giachen Antoni 

nr. 22  

Peder Gion 

nr. 18  

Pontaninga Gion 

nr. 2 

Pontaninga Pieder, avat    

nr. 1 

Quinter Anselm II, avat 

nr. 43 

Riedi pader Gallus OSB

nr. 50 

Riedi Giachen Lurenz    

nr. 57 

Riedi Gion Adalgott Fr. SJ  

nr. 52 

Riedi Gion Evangelist  

nr. 41 

Riedi pader Martin OSB

nr. 35 

Schmed pader Beda OSB 

nr. 24  

Schmed Giusep Lurenz 

nr. 25  

Schmed Martin  

nr. 21 

Schmed Rest Antoni

nr. 49 

Soliva pader Bruno OSB 

nr. 53  

Soliva pader Gallus OSB 

nr. 26 

Venzin Cristian

nr. 17 

Venzin Felici Martin  

nr. 32  

Venzin Gion Antoni

nr. 64 

Venzin Gion Benedetg

nr. 73

Venzin Gion Giachen  

nr. 68 

Venzin pader Giusep OSB

nr. 14  

Venzin Giusep 

nr. 70

Venzin pader Maurus

nr. 9 

Venzin Vigeli I 

nr. 30

Venzin Vigeli II    

nr. 37 

Venzin Vigeli III 

nr. 47 

Weller Pieder Fidel   

nr. 34