En elavuraziun
Vocabulari audio-digital
dil dialect da Tujetsch -
dapli

"La val ha cun sia situaziun geografica formau duront tschentaners ina vallada
isolada, quei oravontut igl unviern. Aschia ei era il lungatg seformaus
ad in dialect, il patua da Tujetsch. Il dialect tuatschin ei aunc il rest dil vegl
lungatg romontsch discurrius ella Surselva. Muort l’isolaziun eis el semantenius
ed ei oz l’atgnadad essenziala dils Tuatschins."

Quei project ha la finamira dad inventarisar, da conservar il patua da Tujetsch en sia fuorma actuala. Pliras persunas, quater, plaidan il plaid e fuorman cun quel ina construcziun. Previu ei era da registrar texts pli liungs, cuortas historias ni eveniments.

Plaid

Pronunzia

Construcziun                  
  1a persuna 2a persuna 3a persuna 4a persuna      
               
alzar              
amitg              
anen       El va puspei anen.  
anguoscha              
ansiel              
arbagia              
ardiment       El ha il detg ardiment.  
arpegiar              
asch              
aschi              
aschia              
ault              
aunghel       Mira tgei bi aunghel!  
avon       Jeu sun avon baselgia.  
baditschun              
bargir              
bastiment              
bein       Quei fa bein.  
bia              
biadi       Il tat ha nov biadis.    
biara              
biars              
bien       El ha fatg fetg bien    
bitschar       La mumma betsch igl affon.    
brenta       Il pur porta la brenta.    
briec              
brutg              
buca              
buccada       Igl affon maglia ina buccada paun.    
bugen              
bugnar              
buliu       Igl um enquera bulius.    
bunamein              
buorsa              
calger              
caltschiel              
calun              
camin              
caminada              
candalier       La calustra schubregia il candalier.    
car       Quei ski ei ualti cars.    
cargar       Il manual carga la carretta.    
carschientscha         Il graun ha ina buna carschientscha.    
carstgaun         Nus essan tuts carstgauns.    
casa       Jeu mon a casa.  
caschiel              
caschun              
catschar         Il vadler catscha ils vadials.    
caultschas              
caura              
cheu         Cheu ei nuot da far.    
clutschiera         La clutschiera sesa sils ovs.    
colur              
comba              
combra              
consequenza         Quei ha grevas consequenzas.    
criec              
cugliada              
cuntents              
cuolm              
cuolpa              
cuort              
cuosta/custar              
cuoz              
cusadira              
cusrin              
dadens              
denter              
denteren              
dents              
di              
diesch              
Dieus              
differenza              
duer              
dumengia              
dumiec              
ei              
ein              
emplenir              
empristar              
en              
enconuschent              
endadens              
endamen              
endirar              
ensemen              
enta              
entrar, jeu              
envidar              
enzatgei              
eri              
fai              
fel              
fermar, fermein              
finiastra       Siara la finiastra!  
fiera              
figliel              
flugi              
fontauna              
freid              
fundament              
fuorcla              
fuorn              
gada              
gada              
gartegiar              
gassa              
gediu              
geina              
gentar              
gerau              
gievgia              
giuventetgna              
glieud              
gonda              
graun              
grev              
guota              
enguttar              
ha              
haver              
ier              
iev              
influenza              
inimitg              
ischiu              
izun              
jeu              
lag              
launa              
legramein              
lenn              
lenna              
leu              
lev              
leventa              
lidimè              
lieur              
ligiar              
ligiom              
ligiongia              
luentar              
magliar              
magnuc              
marcau              
marcladira              
marenda              
maun              
Medel              
meder              
mei              
mèl              
mesa              
mesaun              
miedi              
miervi              
mischla              
moviment              
mulestus              
mussament              
Mustér              
naschientscha              
neidi              
ner              
neu              
nevs              
niev              
nuorsa              
nuot       Quei fa nuot.  
pagar              
parents       Ti has biars parents  
paterlier              
patrun              
paun              
pazienzia              
peda              
pender              
pera              
perdanonza              
perdegar              
perschunier              
pertgei              
pervia              
pigiament              
pitir              
piztgar              
plaga              
plascher              
plazzament              
pli              
plievia              
predicant              
preit              
preschientscha              
priedi              
priel              
primavera              
provediment              
prudientscha              
puder              
pugniera              
puorla              
pusmaun              
puspei              
quendisch              
remegliar              
rieven              
risdar              
rontsch              
rugar              
rugar              
ruosna              
sabientscha              
saltar              
santeri              
saung              
saver              
scala              
scher              
schigiar              
schui              
schuiala              
schumallins              
schurmigiar              
scua              
segar              
sempel              
sentiment       Ella ha buns sentiments.  
sentir              
settember              
si              
siado              
siglir              
sin              
smuldir              
spieghel              
spiel              
spigia              
spitgar              
sternem              
stierl              
stizun              
stuer              
suenter       Suenter mein nus on Mustér.  
suga              
sunscha              
suoschna              
suprastonza              
surlischar              
talent              
tardent              
tauna              
tedlar              
tei              
temer              
tempra              
temprament              
temps              
tener              
tgei              
tievi              
tiu              
ton              
tratsch              
tschaguola              
tschenghel              
tschera              
tscherescha              
tscheu              
tschiel              
tschien              
tuor              
tuos              
tussegar              
uaul              
udir              
uestg              
uffiern              
ugau              
unviern              
uolp              
uorden              
uors              
uost              
ustier              
utschi              
va              
vargar              
veder              
venter              
ver              
viadi              
vieu              
vieua              
viseta              
vonza              
zatgei              
zavrar              
zuola              
zuolc